ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Επιστροφή στην ενοποίηση με «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων»… εξ ανάγκης

Στην αρχή ήταν η οικονομική κρίση: τον Σεπτέμβριο του 2008 η Lehman Brothers «έσκασε» παρασύροντας στη δίνη της την παγκόσμια οικονομία.

Το «τσουνάμι» της κρίσης έφτασε, σιγά σιγά και στην Ευρώπη, που διάλεξε μία εντελώς διαφορετική στρατηγική υπέρβασης της κρίσης από την κυβέρνηση Ομπάμα: διάλεξε την αυστηρή λιτότητα.

Η οικονομική κρίση ήταν η πρώτη που έφερε στο προσκήνιο την έκπτωση των ευρωπαϊκών αξιών, που οδήγησε στο «ξεθώριασμα» το όνειρο της Ενωμένης Ευρώπης, αλλά και στην ανάδυση σεναρίων «ακρωτηριασμού» ή διάλυσης της Ευρωζώνης ή της ευρωπαϊκής οικογένειας.

Κι αν ως τώρα αυτά τα σενάρια έχουν αποφευχθεί, η αλήθεια είναι ότι η χώρα μας και η Ευρώπη έχουν περάσει «ξυστά» από πολύ επικίνδυνες στροφές και έχουν αποφύγει αρκετές φορές την τελευταία στιγμή το «ατύχημα».

Ωστόσο, αν η οικονομική κρίση έφερε την ενότητα της Ευρωζώνης και της Ευρώπης στα όριά της μία φορά, το προσφυγικό ανέδειξε αυτό το θέμα δέκα φορές. Και, γενικώς, ενόψει και του δημοψηφίσματος στην Μεγάλη Βρετανία για το Brexit τον προσεχή Ιούνιο, είναι σαφές ότι εδώ και καιρό, εδώ και πολύ καιρό, η διαδικασία ευρωπαϊκής ενοποίησης έχει «παγώσει». Το όραμα των «Ηνωμένων Πολιτειών της Ευρώπης» βρίσκεται σε αναστολή και η Ευρώπη παραπατά διαρκώς, μεταξύ οικονομικής κρίσης και προσφυγικού, προσπαθώντας να μην πέσει και να μην απειληθεί στα σοβαρά η συνοχή της.

Οι «αξίες» στο απόσπασμα

Μ’ άλλα λόγια, η Ευρώπη έχει αρχίσει να μην «αρέσει» και σε ορισμένους από τους συμμετέχοντες σ’ αυτήν. Ούτως ή άλλως, η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι ένα πολιτικό εγχείρημα που βασίζεται σε δύο «πόδια»: στην επιδίωξη της ευημερίας για όλα τα μέλη της, αλλά και στις κοινές ευρωπαϊκές αξίες, που κατά γενική ομολογία είναι –ή, τουλάχιστον, ήταν- οι «ευγενέστερες» στον κόσμο.

Το όραμα της ευημερίας έχει ξεθωριάσει προ πολλού: η Ένωση και η Ευρωζώνη ακολουθούν μία πολιτική σκληρής λιτότητας και δίνουν το μήνυμα στους πολίτες όλων των χωρών, μνημονιακών και μη, ότι τα επόμενα χρόνια είναι «μαύρα» και πως οι επόμενες γενιές προφανώς και δε θα απολαύσουν το περίφημο «ευρωπαϊκό κοινωνικό κράτος», που οδήγησε την Ευρώπη σε σύσφιγξη και την έθεσε σε τροχιά ενοποίησης.

Το ένα «πόδι», λοιπόν, της ευρωπαϊκής ενοποίησης, πάσχει σοβαρά. Και τώρα, το ίδιο ισχύει και για το δεύτερο: για τις αξίες. Από το 2004 και μετά, η Ένωση «μεγάλωσε» πολύ. Ίσως, κατά πολλούς, να «βιάστηκε» να μεγαλώσει και να δεχθεί στους κόλπους της χώρες που ανήκαν στο ανατολικό μπλοκ, με άλλη κουλτούρα, άλλες αξίες, που δεν είχαν προλάβει να «χωνέψουν» τι εστί Ευρώπη.

Όπως και να ‘χει, είτε ήταν σωστή η τοτινή διεύρυνση της Ένωσης είτε όχι, τώρα πλέον με αφορμή το προσφυγικό έχει φανεί ότι η Ευρώπη των «28» έχει γίνει δυσκίνητη, δυσλειτουργική. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι «κλασικές» ευρωπαϊκές αξίες που αφορούν στους πρόσφυγες και στην σημασία του ανθρώπου εφαρμόζονται από ελάχιστες χώρες: Ελλάδα και Ιταλία στην πρώτη γραμμή –λόγω και των πιέσεων των προσφυγικών ροών-, Γερμανία, Ολλανδία, Βέλγιο και… τέλος. Ούτε καν Γαλλία…

Ταυτόχρονα, μία σειρά χώρες αμφισβητούν αποφάσεις Συνόδων Κορυφής πριν καν στεγνώσει το μελάνι με το οποίο αυτές γράφτηκαν. Αυστρία, Σλοβακία κ.α. παίρνουν μονομερείς αποφάσεις, κλείνουν σύνορα, αρνούνται να δεχθούν πρόσφυγες. Και ένας Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου να τις επιδοκιμάζει και να τους δίνει συγχαρητήρια που… έκλεισαν σύνορα και πήραν μονομερείς αποφάσεις για τον «βαλκανικό διάδρομο».

Τούτων δοθέντων, είναι σαφές ότι η Ευρώπη των «28» δεν μπορεί παρά να προχωρήσει με «συμμαχίες των προθύμων». Η διαφορά στις αξίες μεταξύ Σλοβακίας και Λουξεμβούργου είναι μεγάλη και θα πάρει χρόνια για να καλυφθεί. Καλώς βρισκόμαστε όλοι στην ίδια ευρωπαϊκή οικογένεια, ωστόσο έχει ιστορικά αποδειχθεί ότι αυτή η οικογένεια έχει πάει μπροστά όταν ορισμένα μέλη της, με το δικό τους ειδικό βάρος, τραβούν το κάρο.

Έτσι και τώρα, δεν μπορεί να γίνει διαφορετικά. Είτε η Ευρώπη θα καρκινοβατεί και θα αμύνεται, προσπαθώντας να αποφύγει το «ατύχημα» και τις κλειστές στροφές της Ιστορίας, είτε κάποιοι «πρόθυμοι» θα αναλάβουν το τιμόνι, θα πατήσουν γκάζι και θα προσπαθήσουν να γυρίσουν προς τα μπροστά τον τροχό της Ιστορίας.

Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως υποτίμηση όσων κρατών-μελών δεν βρίσκονται στην «πρώτη ταχύτητα». Πάντα, η Ευρώπη με πολλές ταχύτητες προχωρούσε. Όσοι βρίσκονταν στην πρώτη ταχύτητα διαμόρφωναν ένα πλαίσιο, που γινόταν ελκυστικό για τους υπόλοιπους. Τότε, προσχωρούσαν και αυτοί και ένα βήμα είχε συντελεστεί. Έτσι θα προχωρήσει και τώρα η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Με πολλές ταχύτητες, με «πρόθυμους» που θα αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες και με τους υπόλοιπους που θα καλούνται κάθε φορά να αποφασίσουν αν θέλουν να ακολουθήσουν.

Το θέμα είναι σε ποια ταχύτητα θα βρεθεί η Ελλάδα, όταν η μηχανή της Ιστορίας πάρει ξανά μπροστά.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.