• Στη σκιά των εργασιακών η Σύνοδος της Ρώμης

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Το Brexit, η άνοδος του ευρωσκεπτικισμού και οι απαντήσεις που δεν δίνει η Ευρώπη

Η απόφαση των Βρετανών για έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση δεν ήταν αιφνίδια, ούτε αψυχολόγητη. Παρά το γεγονός ότι η Βρετανία δεν είναι η πλέον «χτυπημένη» από την λιτότητα χώρα της Ε.Ε., είναι προφανές ότι το Brexit που προέκυψε από το βρετανικό δημοψήφισμα είναι απόφαση εξόδου από μία Ευρώπη που δεν «αρέσει» πια. Από μία Ευρώπη όπου οι αποφάσεις λαμβάνονται πίσω από τις κλειστές πόρτες των Βρυξελλών ή σε αίθουσες που διεξάγονται «τριμερείς», «τετραμερείς» και «πενταμερείς» μεταξύ των «ισχυρών» παικτών της Ένωσης.

Επί της ουσίας, η απόφαση των Βρετανών έρχεται να προστεθεί σε μία σειρά ανησυχητικών όσο και εκφυλιστικών φαινομένων που δείχνουν ότι η Ευρώπη γενικώς δεν αρέσει στους λαούς της. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η Ακροδεξιά γιγαντώνεται, οι φωνές για διάλυση της Ευρώπης πληθαίνουν, ενώ την ίδια στιγμή οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις δεν έχουν μπει στον κόπο να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις φωνές που ζητούν εμβάθυνση της Δημοκρατίας στην Ένωση. Αντιθέτως, στις –πρώην ή νυν- «μνημονιακές» χώρες οι αποφάσεις λαμβάνονται από… ένα άτυπο όργανο, το Eurogroup, που αποτελεί πεδίο κυριαρχίας του Γερμανού υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, ενώ την ώρα που μαζεύονται εκατομμύρια υπογραφές για την ΤΤΙΡ (Διατλαντική Συμφωνία Εμπορίου) που μπορεί να τινάξει στον αέρα πανευρωπαϊκά τη μεσαία τάξη και όχι μόνο, η Ευρώπη «απαντά» διεξάγοντας… μυστικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον για το τι μέλλει γενέσθαι. Συν τοις άλλοις, οι τεκτονικές αλλαγές στον παγκόσμιο καταμερισμό εργασίας, η άνοδος των χωρών της Ασίας και του –άλλοτε- Τρίτου Κόσμου, που διεκδικούν ευλόγως ένα μερίδιο ευημερίας και ανάπτυξης από αυτό που απολάμβανε η Ευρώπη για έναν αιώνα, προκαλούν μεγάλες ανησυχίες στους ευρωπαϊκούς λαούς. Γιατί, είπαμε: μπορεί Μνημόνια να μην έχουν όλες οι χώρες της Ε.Ε., ωστόσο η αγωνία και οι κίνδυνοι από την επελαύνουσα παγκοσμιοποίηση είναι κοινές: όσο αφορούν τον Έλληνα άνεργο ή υποαμειβόμενο, αφορούν και τον Γάλλο αγρότη, τον Γερμανό μικροϋπάλληλο, τον Ολλανδό μικροεπιχειρηματία. Όλοι αυτοί μαζί, αλλά και η διαρκώς προς τα κάτω συμπιεζόμενη μεσαία τάξη κάθε χώρας στην Ε.Ε., βλέπουν το μέλλον τους ζοφερό και άδηλο.

Το τέλος των κατακτήσεων

Σαν να μην έφταναν όλα τα παραπάνω, οι λαοί της Ευρώπης βλέπουν την Ευρωπαϊκή Ένωση να απομακρύνεται σταδιακά από εκείνο το μοντέλο που την έκανε ισχυρή, αλλά και επιθυμητή: από το κοινωνικό κράτος και την προστασία που παρέσχε στους λαούς της. Γιατί, μπορεί η διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης να ξεκίνησε ως ένα πολιτικό πείραμα αποφυγής νέων πολεμικών συρράξεων, ωστόσο στέριωσε ως ένας κοινός χώρος όπου προστατεύονταν οι αδύναμοι, οι άρρωστοι, οι φτωχοί, οι συνταξιούχοι. Ως ένας χώρος όπου εφαρμόζονταν κατά κεραίαν εργατικά δικαιώματα κατακτημένα με αίμα, όπου ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή ο άνθρωπος και η ανάγκη ευημερίας του.

Ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του ’90, λοιπόν, τα πλήγματα που δέχθηκαν τα δικαιώματα, το κοινωνικό κράτος, αλλά οι κατακτήσεις των ανθρώπων, άρχισαν να διαμορφώνουν σιγά σιγά μία νέα πραγματικότητα. Άργησε να φανεί, αλλά τελικώς τα «παράθυρα» που άνοιξαν οι Σοσιαλδημοκράτες του «Τρίτου Δρόμου» για την «ευελφάλεια» των εργαζομένων δημιούργησαν διαρκώς καταπιεζόμενους και υποαμειβόμενους εργαζόμενους. Σ’ αυτό, εξάλλου, πρωτοστατούν όχι μόνο κάποιες «μνημονιακές» χώρες, αλλά και η ίδια η Γερμανία. Ταυτόχρονα, στον βωμό της «ανταγωνιστικότητας», ολοένα και «κουρεύονταν» εργασιακά δικαιώματα, παροχές, κατακτήσεις. Και, σαν να μην έφτανε αυτό, η ανάγκη «ισοσκελισμένων προϋπολογισμών» έφερε και «ψαλίδι» στις κοινωνικές παροχές, στις δαπάνες, στις συντάξεις, στο Ασφαλιστικό εν γένει. Και παρά το γεγονός ότι χρειάστηκαν 20 χρόνια για να φανεί, τώρα έχει αποδειχθεί δια γυμνού οφθαλμού και φοβίζει το ίδιο όλους τους λαούς της Ευρώπης: ο Ισπανός άνεργος, ο Πορτογάλος εργάτης, ο Έλληνας «μπλοκάκιας», ο Γερμανός υπάλληλος στο super market, ο Γάλλος αγρότης, όλοι γνωρίζουν –ή εικάζουν βασίμως- ότι οι μέρες που έρχονται θα είναι χειρότερες από αυτές που έφυγαν. Και ότι αποτελούν την πρώτη γενιά μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που δε θα ζήσει καλύτερα από την προηγούμενη.

Ζητούνται απαντήσεις

Σε όλες τις παραπάνω ανησυχίες, ουδείς στην Ευρώπη έχει μπει στον κόπο να απαντήσει. Το Βερολίνο δεν εμφανίζεται να συζητεί καμία υποχώρηση από την πολιτική λιτότητας και οι Σοσιαλδημοκράτες αναφέρονται γενικόλογα στην ανάγκη «επανεκκίνησης» της Ευρώπης. Ίσως έτσι να εξηγείται όχι μόνο η «αντιδραστικότητα» των λαών, αλλά κυρίως η άνοδος ευρωφοβικών και ευρωσκεπτικιστικών κομμάτων, καθώς και της Ακροδεξιάς. Την ώρα που οι παραδοσιακές πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης –δηλαδή αυτές οι οποίες στο παρελθόν συγκρότησαν το «όνειρο» της Ευρώπης- δεν μπορούν να δώσουν καμία απάντηση στις ανησυχίες των λαών, οι λογής λογής ακροδεξιοί δίνουν απαντήσεις. Λαθεμένες απαντήσεις, αλλά πάντως απαντήσεις. Την ώρα που ο Γάλλος εργάτης, ο Έλληνας αγρότης, ο Ισπανός υπάλληλος του super market, ο Πορτογάλος άνεργος, ο Γερμανός «part timer» ακούνε την Άνγκελα Μέρκελ να λέει ότι η λιτότητα είναι «αυτό που πρέπει να γίνει»  και τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ να εμφανίζεται ως εάν όλα… πάνε καλά, ακούει την «Εναλλακτική για την Γερμανία» ή την γαλλική Ακροδεξιά να υποστηρίζουν ότι «για όλα φταίει η παγκοσμιοποίηση», να αναδεικνύουν τις «οδηγίες» και τις αποφάσεις των «Βρυξελλών» που «ροκανίζουν το εισόδημα αγροτών και εργαζομένων», αλλά και να αναδεικνύουν το σκληρό πρόσωπο της Ευρώπης, που αναγκάζει χώρες όπως η Ελλάδα να περνούν αυτό που… τραβάμε. Είναι, βεβαίως, προφανές ότι στον νέο κόσμο που γεννιέται, ο απομονωτισμός και ο εγκλεισμός στα εθνικά σύνορα δεν είναι λύση. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η παγκοσμιοποίηση δεν είναι πρόβλημα. Πρόβλημα στο οποίο οι παραδοσιακές δυνάμεις της Ευρώπης δεν έχουν καταφέρει να δώσουν απαντήσεις.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.