• Τόμσεν: Η οικονομία θα ανακάμψει σε 20 χρόνια

ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

«Τo “Brexit” or not to “Brexit”»-συγκλονίζει η δολοφονία Cox

Ο δραματικός θάνατος της Cox που συγκλονίζει τη κοινή γνώμη δεν αποκλείεται να προκαλέσει επίδραση στη τελική απόφαση του Βρετανικού Λαού ως προς την έξοδο ή μη έξοδό του από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ουδείς δε μπορεί ακόμη να τοποθετηθεί για τα κίνητρα του συγκεκριμένου δράστη και στο πού απέβλεπε η ενέργειά του αυτή. Ίσως παρέλθει ικανό διάστημα προκειμένου να διαπιστωθεί η «αιτία» της αποτρόπαιης αυτής δολοφονίας. Ωστόσο, το ζήτημα που τίθεται και που πρέπει να αναλυθεί (όσο επιτρέπει το παρόν περίγραμμα), είναι ότι το δίλημμα είναι υπαρκτό και μάλλον θα επιλυθεί την ημέρα του δημοψηφίσματος. Ενόψει λοιπόν του διλήμματος αυτού ας δεχθούμε το «νεολογισμό» του τίτλου (οιονεί «ποιητική αδεία») και ας επιτραπούν τα παρακάτω με κριτική προσέγγιση και στα δύο (2) ενδεχόμενα. Άξιο όμως αναφοράς είναι  η νομική προϋπόθεση εξόδου ενός κράτους-μέλους από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι πρόνοιες της Συνθήκης της Λισαβόνας-και οι Βρετανοί Πολίτες

Υπ’ όψιν ότι υπό το προηγούμενο καθεστώς των Συνθηκών, το δικαίωμα να αποχωρήσει κράτος-μέλος από τις (τότε) Κοινότητες και στη συνέχεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), δεν προβλεπόταν. Η μοναδική διαδικασία που μπορούσε να προκύπτει, βασιζόταν στο άρθρο 62 της Σύμβασης της Βιέννης για το Δίκαιο των Διεθνών Συνθηκών, με αναφορά στη «ρήτρα της ριζικής αλλαγής των περιστάσεων» (clausula rebus sic stantibus). Υπ’ όψιν ότι τη δυνατότητα αποχώρησης κράτους-μέλους με μονομερές δικαίωμα νομολόγησε για πρώτη φορά το Γερμανικό Συνταγματικό Δικαστήριο στη γνωστή στους νομικούς και πολιτικούς κύκλους απόφασή του, που αφορούσε στην επικύρωση της «Συνθήκης του Μάαστριχτ», οπότε κρίθηκε ότι η Γερμανία μπορούσε. Με τούτα τα δεδομένα οι πρόνοιες της Συνθήκης της Λισαβόνας θέσπισαν (casus foederis) για πρώτη φορά με τη διάταξη του άρθρου 50 ΣΕΕ το δικαίωμα ώστε κάθε κράτος-μέλος να μπορεί να αποφασίζει σύμφωνα με την εσωτερική συνταγματική τάξη την αποχώρησή του από την Ένωση, με μονομερές δικαίωμα καταγγελίας.

Έτσι, με βάση το άρθρο 50 ΣΕΕ καλούνται στις 23 Ιουνίου 2016 οι Βρετανοί πολίτες, να αποφασίσουν για την έξοδο τους ή την παραμονή τους στην Ε.Ε. στο πλαίσιο, άλλωστε, των διαρκών «επιφυλάξεων» που το Ηνωμένο Βασίλειο παγίως διατηρεί για τις ευρωπαϊκές πολιτικές. Το «Ηνωμένο Βασίλειο» (ως ονομασία κράτους) είναι περισσότερο «αποδεκτό» ως «Μεγάλη Βρετανία» λόγω των επιφυλάξεων επιμέρους εθνοτήτων που αφορούν στους Σκωτσέζους, στους Ουαλούς και στους Ιρλανδούς της Βόρειας Ιρλανδίας. Επίσης η Μεγάλη Βρετανία αναφέρεται και ως Γηραιά Αλβιόνα, με αναφορά στην αρχαιότερη ονομασία της περιοχής (6ος π.Χ. αιώνας), όπου το όνομα που της αποδίδεται είναι το Albionum. Στο παρόν κείμενο, το «Ηνωμένο Βασίλειο» θα αναφέρεται λόγω οικονομίας χώρου ως «Βρετανία» -εξού άλλωστε και το «Brexit». Ενόψει, λοιπόν, των εξελίξεων που αφορούν στο δημοψήφισμα για το ενδεχόμενο ή όχι του Brexit, χρήσιμα είναι να τεθούν υπ’ όψιν τα εξής, για τα οποία κατά κανόνα δεν γίνεται δημόσιος λόγος:

Αόριστες οι επιπτώσεις εξόδου-βέβαιες οι συνέπειες παραμονής

 

 

 

Άξιο παρατήρησης είναι ότι ενώ αφορά απρόβλεπτο γεγονός η απόφαση του Βρετανικού Λαού, για την παραμονή ή όχι της Βρετανίας στην Ε.Ε. εν τούτοις σχέδιο αντιμετώπισης των όποιων εξελίξεων εξόδου δεν φαίνεται να υφίσταται. Δεν έχει δηλαδή διευκρινισθεί εάν θα υπάρξει μια «ιδιαίτερη σχέση-συμφωνία» με τον λεγόμενο «Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο» στο πρότυπο της Νορβηγίας η οποία από το έτος 1994 συμμετέχει στην εσωτερική αγορά.  Περαιτέρω δεν έχει ακόμη διευκρινισθεί εάν σε περίπτωση εξόδου και σε εφαρμογή του άρθρου 8 ΣΕΕ και των άρθρων 216-219 ΣΛΕΕ θα δημιουργηθεί μια «ιδιαίτερη εταιρική σχέση γειτονίας», όπως συμβαίνει για παράδειγμα με τις 15 Μεσογειακές χώρες στις οποίες συγκαταλέγονται η Αλγερία, η Αίγυπτος, το Ισραήλ, η Ιορδανία, ο Λίβανος, το Μαρόκο, το Μονακό κλπ.

Πάντως, για να εστιάσουμε στα της παραμονής της Βρετανίας στην Ε.Ε. σε περίπτωση που από το Βρετανικό Λαό αποφασιθεί, η παραμονή στην Ευρωπαϊκή Συμπολιτεία, τούτο ασφαλώς δεν συνεπάγεται κατ’ αρχήν ευνοϊκό περιβάλλον ως προς το εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, μάλιστα, παρά τα παραδοσιακά πλεονεκτήματα ης βρετανικής πολιτικής λόγω Κοινοπολιτείας. Αντιθέτως παραμονή στην Ε.Ε. κατά το μέρος που αφορά στο City του Λονδίνου, σαφώς σημαίνει ότι θα υπάρξει σταθερή ωφέλεια στο χρηματοπιστωτικό κλάδο με την κυρίαρχη παρουσία του City του Λονδίνου.

Τέλος πρέπει να καταστεί σαφές στον Βρετανικό Λαό ότι παραμονή της Βρετανίας στην ενωσιακή έννομη τάξη επιβάλλει αδιστάκτως την απόλυτη συμμόρφωση στο «σύστημα SixPack-TwoPack» της δημοσιονομικής πειθαρχίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται!

 

 

Τι συμβαίνει στη Βρετανική οικονομία

 

 

Στην παρούσα ιστορική φάση η Βρετανική οικονομία διέρχεται σημαντική κρίση. Υπ’ όψιν ότι το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους 2016 το εμπορικό έλλειμμα της Βρετανίας έναντι της Ε.Ε. διευρύνθηκε και «ανήλθε» στο ύψος των 23,9 δις στερλινών, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Αρχής που δημοσιεύθηκαν στο Βρετανικό Τύπο στις 10 Μαΐου. Πρόκειται για το μεγαλύτερο έλλειμμα στο ισοζύγιο εμπορικών συναλλαγών με την Ε.Ε. από το έτος 1998. Ταυτοχρόνως το εμπορικό έλλειμμα της Βρετανίας προς τον υπόλοιπο κόσμο διευρύνθηκε στο ύψος των 13,3 δις στερλινών, ήτοι αφορά κατά 1,1 δις στερλινών περισσότερο «άνοιγμα», έναντι του αντίστοιχου τριμήνου του έτους 2015. Η Βρετανική οικονομία δηλαδή κατά το χρόνο του δημοψηφίσματος παρουσιάζει συνολικό εμπορικό έλλειμμα της τάξης των 37,2 δις στερλινών. Υπ’ όψιν δε ότι η Βρετανία δεν μετέχει στο «Σύμφωνο Ευρώ +» και  δεν επέβαλε τη στερλίνα (λίρα Αγγλίας) ως νόμισμα στις περιοχές των Κυρίαρχων Βάσεων (Sovereign Base Areas) Ακρωτηρίου και Δεκέλειας  που αφορούν Βρετανικό Υπερπόντιο Έδαφος. Το επίσημο νόμισμα στις περιοχές αυτές  είναι το ευρώ.

Αναντίρρητο είναι δε ότι εφόσον προκύψει το Brexit, το βρετανικό νόμισμα θα υποστεί ισχυρές πιέσεις (ίσως μακράς διαρκείας), στις διεθνείς χρηματαγορές, με απρόβλεπτα στην παρούσα φάση για τη βρετανική οικονομία αποτελέσματα. Βεβαίως και η Ε.Ε. θα αντιμετωπίσει ζητήματα, ασφαλώς όχι «στρατηγικά» λόγω παραμονής της Βρετανίας στο ΝΑΤΟ. Στις χρηματαγορές όμως η αποχώρηση της «Τράπεζας της Αγγλίας» από το «Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών» είναι ζήτημα ικανό να πλήξει και το ευρώ.

Πάντως στην παρούσα φάση λαμβάνουν χώρα αυστηρές συστάσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο Λονδίνο, καθόσον η «κυβέρνηση Κάμερον» δεν ανέλαβε αποτελεσματική δράση για τη διόρθωση του ελλείμματος του οικονομικού έτους 2014-2015. Είναι προφανές ότι με έλλειμμα 5,2% στο ΑΕΠ, δεν είναι δυνατόν παρά να υποχρεωθεί το Λονδίνο να ασκήσει πολιτικές συμμόρφωσης στην τιμή του 3% στο ΑΕΠ και μάλιστα εντός βραχέως χρονικού διαστήματος. Σε κάθε περίπτωση δε παραμονή της Βρετανίας στην Ε.Ε. (ως προεκτέθηκε) συνεπάγεται την αυτοδίκαιη υποχρέωση της να συμμορφώνεται στις αξιώσεις της δημοσιονομικής πειθαρχίας.

 

Για την πληρότητα του ιστορικού λόγου

 

Ενόψει του ενδεχόμενου του Brexit και για την πληρότητα του ιστορικού λόγου (όση ευχέρεια παρέχει το παρόν περίγραμμα), πρέπει να αναφερθεί ότι ήδη έχουν υπάρξει αλλαγές των συνόρων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, και σε κάθε περίπτωση της Ε.Ε.   καθόσον η ανεξαρτητοποίηση της Αλγερίας από τη Γαλλία το 1962 ως επακόλουθο είχε την αποχώρησή της Αλγερίας από την τότε ΕΟΚ. Το αυτό συνέβη το 1985 και με την Γροιλανδία. Η Γροιλανδία αφορά έδαφος της Δανίας στα Βόρεια του Αρκτικού Κύκλου με αυξημένη όμως αυτοδιάθεση (ειδικότερα από το έτος 2009).  Επίσης ζήτημα «αλλαγής εσωτερικών συνόρων» όμως προέκυψε με τη Γερμανική ενοποίηση, εξ αιτίας της οποίας υπήρξαν και οι αναγκαίες νομικές διευθετήσεις. Σε περίπτωση όμως που λάβει χώρα Brexit δεν αποκλείεται να επιδεινωθεί η «υπόθεση του Γιβραλτάρ». Το Γιβραλτάρ είναι υπερπόντιο έδαφος με αρχηγό του κράτους την Βασίλισσα Ελισάβετ Β’ και αφορά Βρετανική κτήση. Σύμφωνα με το νεότερο δημοψήφισμα του 2002 αποφασίστηκε η παραμονή του Γιβραλτάρ στη Βρετανία, πράγμα που δημιουργεί διαρκείς εντάσεις με την Ισπανία. Υπ’ όψιν ότι το Γιβραλτάρ αφορά σημαντική γεωπολιτική-στρατηγική θέση στο Νότιο Άκρο της Ιβηρικής Χερσονήσου. Είχε δε παραχωρηθεί από την Ισπανία ως έδαφος στη Μεγάλη Βρετανία το 1731 με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης. Το ζήτημα όμως επανήλθε στην επικαιρότητα λίαν προσφάτως, όταν η Βρετανική κυβέρνηση επιχείρησε να ποντίσει σκυρόδεμα για τη δημιουργία «τεχνητού υφάλου»! Τυχόν δε αποχώρηση της Βρετανίας από την Ε.Ε., μπορεί να εγείρει ακόμη και νομικά ζητήματα για τον έλεγχο της περιοχής. Σε κάθε περίπτωση πάντως το ενδιαφέρον είναι αυξημένο και καίριο! Και τούτο γιατί σύντομα θα κριθεί εάν η Βρετανία θα αφορά ιστορική αφήγηση εξόδου από το ευρωπαϊκό ενωσιακό εγχείρημα και μάλιστα σε κρίσιμη (παγκοσμίως) ιστορική φάση!..

---------------------------------------------

* Ο Πέτρος Μηλιαράκης δικηγορεί στα Ανώτατα Ακυρωτικά Δικαστήρια της Χώρας και στα Ευρωπαϊκά Δικαστήρια του Στρασβούργου και του Λουξεμβούργου (ECHR και GC - EU).

 

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.