ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Το τίμημα της δημαγωγίας

Υπήρχε μια εποχή που δεν μιλούσαμε για την κρίση στην Ελλάδα. Τουλάχιστον όχι τόσο πολύ, τόσοι πολλοί! Που δεν ανησυχούσαμε για το αν θα έρθει ή όχι η τρόικα. Ή οι θεσμοί. Ή το κουαρτέτο. Που δεν ανησυχούσαμε αν θα ολοκληρωθεί η αξιολόγηση. Αν θα προλάβουμε τα προαπαιτούμενα. Αν θα πάρουμε τη δόση. Αν θα γίνει «κούρεμα» καταθέσεων. Αν θα μείνουμε στο ευρώ.

Υπήρχε μια εποχή χωρίς εκροές καταθέσεων, χωρίς πιστωτικά γεγονότα, χωρίς ELA, χωρίς ανακεφαλαιοποιήσεις τραπεζών, χωρίς συστημικές τράπεζες, χωρίς capital controls.
Μια εποχή χωρίς αγωνία για το αν το χρέος είναι ή όχι βιώσιμο.

Υπήρχε μια εποχή που δεν ανησυχούσαμε και τόσο για το αν θα έχουμε δουλειά. Που το να μειωθούν οι μισθοί και οι συντάξεις ήταν κάτι το αδιανόητο. Που δεν είχαμε κάποιο συγγενή, φίλο, γνωστό χωρίς δουλειά ή που να δουλεύει χωρίς να πληρώνεται!

Που οι φόροι (για όσους πληρώνουμε) δεν ήταν δυσβάσταχτοι. Υπήρχε μια εποχή που όταν βγαίναμε τα βράδια δεν συζητούσαμε για την οικονομία, τη χρεοκοπία, τα τελεσίγραφα, τα μνημόνια, τους αντιμνημονιακούς, τη διαπραγμάτευση, το δημοψήφισμα, το τι πήγε στραβά, το ποιος έφταιξε, αν ποτέ θα σωθούμε και αν πρέπει να φύγουμε από τη χώρα!

Για πολλά χρόνια η ζωή στην Ελλάδα κυλούσε αμέριμνα. Ή σχεδόν αμέριμνα.
Και μετά, το 2009, ούτε δέκα χρόνια μετά τη θριαμβευτική ένταξή μας στην πανίσχυρη ευρωζώνη, ήρθε η κρίση. Ή τουλάχιστον αυτό νομίζαμε στην αρχή. Όμως αυτό που ακολούθησε δεν ήταν απλώς μια οικονομική κρίση ή έστω μια πολύ βαθιά ύφεση. Ήταν κάτι πολύ, πολύ χειρότερο. Η Ελλάδα βρέθηκε εκτός ελέγχου.
Χώρες όπως η Ιρλανδία, η Κύπρος, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία επίσης δοκιμάστηκαν σκληρά από τις επιπτώσεις της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Ωστόσο, ενώ στις παραπάνω χώρες η συρρίκνωση του ΑΕΠ διαμορφώθηκε κοντά στο 8%, στην Ελλάδα η πτώση ξεπέρασε το 25%! Όλες κατόρθωσαν να αντιμετωπίσουν την κρίση και να επανέλθουν σε ανοδική πορεία – εκτός από τη χώρα μας, που εφτά χρόνια τώρα πελαγοδρομεί και βυθίζεται όλο και βαθύτερα στην ύφεση.

Η χώρα μας βίωσε και βιώνει μια κοινωνικοοικονομική κατάρρευση το μέγεθος και το εύρος των επιπτώσεων της οποίας ξεπερνούν κατά πολύ οποιαδήποτε οικονομική κρίση ξέσπασε στην Ευρώπη ή την Αμερική μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο!

Τι ακριβώς συνέβη; Πώς φτάσαμε στο αδιέξοδο; Γιατί δεν μπορέσαμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση; Γιατί οι άλλες χώρες της Ευρώπης, λίγο πολύ, τα κατάφεραν; Γιατί, παρά τη συμμετοχή της χώρας μας στην πανίσχυρη ευρωζώνη, η κατάσταση βρέθηκε εκτός ελέγχου;

Ήταν αναπόδραστη η μεγάλη κρίση που μας ταλαιπωρεί εδώ και 7 χρόνια;
Η απάντηση είναι και ναι και όχι. Ναι, η χώρα ήταν αναπόφευκτο να δοκιμαστεί από τις επιπτώσεις μιας πολύ βαθιάς διαρθρωτικής κρίσης. Όμως, όχι, η κατάρρευση που ακολούθησε δεν ήταν καθόλου αναπόφευκτη. Θα μπορούσαμε κάλλιστα να την αποφύγουμε, αρκεί το πολιτικό σύστημα να έδειχνε μια στοιχειώδη ωριμότητα. Αυτό όμως που επικράτησε μετά το 2009 ήταν ένα παραλήρημα λαϊκισμού και δημαγωγίας που έριξε τον τόπο στα βράχια.

Η ελληνική οικονομία ήταν αναπόδραστο να δοκιμαστεί από μια βαθιά διαρθρωτική κρίση, δηλαδή κάτι διαφορετικό και σοβαρότερο από τις συνηθισμένες πτωτικές φάσεις που πλήττουν τις οικονομίες μετά από μια περίοδο ανόδου και ανάπτυξης. Ήταν αναπόφευκτο εξαιτίας της κομματοκρατίας και της κακοδιαχείρισης, του υψηλού δημόσιου χρέους, των μεγάλων δομικών προβλημάτων και της αναξιοπιστίας της χώρας. Ωστόσο, θα περίμενε κανείς ότι το αδιέξοδο του 2010, το φάσμα της χρεοκοπίας και η ταπεινωτική διάσωση της χώρας μας από την ΕΕ θα προκαλούσαν ένα ισχυρό σοκ, αφυπνίζοντας τα κόμματα και τις ηγεσίες, ενεργοποιώντας το ένστικτο της επιβίωσης.

Η κρίση στην Ελλάδα θα μπορούσε να τεθεί υπό έλεγχο το 2010, το 2011 και το 2012, και η οικονομία, με ισχυρότερες βάσεις, να επανέλθει σε ανοδική τροχιά. Αρκεί το πολιτικό προσωπικό, τα κόμματα και οι ηγεσίες να μπορούσαν να συζητήσουν, να βάλουν τη χώρα πάνω από τα μικροπολιτικά οφέλη και να συμφωνήσουν σε ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση της κρίσης. Να συναινέσουν σε ζητήματα αυτονόητα για μια ευρωπαϊκή δημοκρατία – κάτι που κανονικά θα έπρεπε να έχουν κάνει εδώ και δεκαετίες. Αυτό όμως δεν έγινε. Η συναίνεση αποδείχθηκε άπιαστο όνειρο. Η αβεβαιότητα και η αστάθεια κυριάρχησαν, η οικονομία αφέθηκε στην τύχη της, με αποτέλεσμα η κρίση να εξελιχθεί ανεμπόδιστα και, μέσα από συνεχείς «αναζωπυρώσεις», να λάβει πολύ μεγάλες διαστάσεις.
Δυστυχώς, η Ελλάδα, μετά το 2009, δεν βρέθηκε αντιμέτωπη μόνο με την ύφεση και τον υψηλότατο λογαριασμό που δημιούργησε η κακοδιαχείριση της μεταπολίτευσης. Η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με μια άνευ προηγουμένου δημαγωγία εκ μέρους του πολιτικού προσωπικού.

Η κρίση, αντί να αποτελέσει μια μεγάλη ευκαιρία για να διορθωθούν συλλογικά λάθη και αμαρτίες του πολιτικού συστήματος ώστε να προχωρήσει η χώρα εμπρός, μετατράπηκε σε ένα μικροκομματικό παίγνιο αρπαγής της εξουσίας. Η λογική «ο θάνατός σου η ζωή μου» στο κυνικό κομματικό παιχνίδι ήταν αυτό που έσπρωξε τη χώρα στον γκρεμό.

Η χώρα βυθιζόταν στη δίνη μιας πρωτοφανούς κρίσης, η κοινωνία διαλυόταν, και μια χούφτα καιροσκόπων πολιτικών συνέχιζαν αμέριμνα να παίζουν το παιχνίδι τού ποιος θα αρπάξει την εξουσία. Μεγάλα λόγια, μεγάλες υποσχέσεις και άφθονες εύκολες λύσεις για μια μαγική επιστροφή στην προ κρίσης εποχή. Επαναδιαπραγματεύσεις, σκίσιμο των μνημονίων, τερματισμός λιτότητας και άλλες αυταπάτες.

Κατά το διάστημα 2009-2015 έγιναν πέντε φορές πρόωρες εκλογές, σχεδόν κάθε χρόνο, και τη διακυβέρνηση της χώρας ανέλαβαν έξι πρωθυπουργοί!

Εφτά χρόνια αδυναμίας κατανόησης των συνθηκών, εφτά χρόνια άρνησης της πραγματικότητας, εφτά χρόνια μεγάλων υποσχέσεων, εφτά χρόνια δημαγωγίας και λαϊκισμού που έφεραν την Ελλάδα ένα βήμα πριν την ταπεινωτική εκδίωξή της από την Ευρώπη.

Η κατάρρευση την περίοδο 2009-2015 είναι το τίμημα της δημαγωγίας και του λαϊκισμού, που κυριάρχησαν στον τόπο πριν και μετά την κρίση.

Ο Γιάννης Παπαδογιάννης είναι δημοσιογράφος. Το άρθρο βασίζεται στην εισαγωγή του βιβλίου του: «Από το Μεγάλο Πάρτι στη Χρεοκοπία – 1980-2015: Δημαγωγία και μοιραίες επιλογές» (Εκδόσεις Παπαδόπουλος).

2 αναγνώστες σχολίασαν

Συμμετοχή στην συζήτηση
  1. «Γιατί δεν μπορέσαμε να αντιμετωπίσουμε την κρίση; Γιατί οι άλλες χώρες της Ευρώπης, λίγο πολύ, τα κατάφεραν;»
    Αυτό το «λίγο πολύ» είναι τόσο επιπόλαιο, ώστε να καθιστά το βασικό σκεπτικό του άρθρου πολύ αναξιόπιστο. Γιατί πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί ένα σκεπτικό που κάνει τον αναγνώστη να πιστέψει ότι ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου οι παρείσακτοι είμαστε εμείς, ενώ οι τριγύρω λίγο πολύ ευημερούν και λειτουργούν σε μια φυσιολογική πολιτικοοικονομική ζωή. Πώς αλλιώς μπορεί να χαρακτηριστεί το σκεπτικό που παραβλέπει το μέγεθος της οικονομικής κρίσης που αντιμετώπισε η Ελλάδα σε σχέση με τα άλλα κράτη και το οποίο φαίνεται από το τρομερά μεγαλύτερο δάνειο πο υποχρεώθηκε να πάρει η Ελλάδα καθώς και από τις διαφωνίες μεραξύ των δανειστών από την πρώτη στιγμή έως και σήμερα για τον τρόπο αντιμετώπισης της ελληνικής κρίσης, με κορυφαίο σημείο μάλιστα τη «διαχρονική» διαφωνία τους σχετικά με τη βιωσιμότητα ή μη του ελληνικού χρέους.

  2. Θ.Τ. 12:38 30/11/2016

    ΜΙΑ ΔΙΑΦΩΝΙΑ . Η φράση : » .. Η κρίση στην Ελλάδα θα μπορούσε .. σε ανοδική τροχιά » πρέπει να ξαναγραφτεί : Η κρίση στην Ελλάδα ΑΡΧΙΣΕ ΝΑ ΤΙΘΕΤΑΙ ΣΕ ΕΛΕΓΧΟ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ Οκτ. 2009 – ως 26/10/2016, ΜΕΤΑ ΟΧΙ ΠΙΑ … ώστε η οικονομία, με ισχυρότερες βάσεις, να επανέλθει σε ανοδική τροχιά.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.