ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Η δημοκρατία σε χαλάρωση…

Η ιστορία μας διδάσκει ότι τα ήθη των κοινωνιών μπορούν να εκπέσουν και οι δημοκρατίες μπορούν να καταρρεύσουν…
Οι αιτίες είναι πολλές…
Oι ανισότητες, η απαξίωση της αλήθειας και του «κοινού καλού», ο καταναλωτισμός, η αξία στο εφήμερο, η φτώχεια, η παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η διαφθορά είναι κάποιες απ’ αυτές. Ο Αριστοτέλης τόνιζε ότι οι ανισότητες είναι παράγοντας αστάθειας και ο Χάβελ έγραφε ότι την αλήθεια, στοιχείο της δημοκρατίας, τα αυταρχικά καθεστώτα την αντιμετωπίζουν ως απειλή ( αν ο κύριος πυλώνας ενός συστήματος είναι να ζεις μέσα στο ψέμα, τότε είναι αυτονόητο ότι η θεμελιώδης απειλή την οποία αντιμετωπίζει το σύστημα είναι η αλήθεια).
Οι δημοκρατίες είναι από φύση τους ανήσυχες και απογοητεύουν, σκάβουν ένα χαντάκι ανάμεσα στην ελπίδα που γεννούν και στην πραγματικότητα που κατασκευάζουν. Το ουσιώδες στις δημοκρατίες είναι ότι έχουν επίγνωση των ελαττωμάτων τους, μεταδίδουν τις κατηγορίες των εχθρών τους και τους παραχωρούν το δικαίωμα να τις μισούν, και υποβάλλονται σε συνεχή αυτό-αξιολόγηση…
Αν θέλουμε να κρατήσουμε ζωντανή τη δημοκρατία, οφείλουμε να την προστατέψουμε μελετώντας την ιστορία της, για να κατανοήσουμε τις αιτίες διάβρωσής της, και επεξεργαζόμενοι τους τρόπους στήριξής της. Άλλωστε, η ιστορία μπορεί να μας διδάξει και να μας προστατέψει.
Ποιες είναι όμως οι εμπειρίες μας από τη λειτουργία της σύγχρονης δημοκρατίας;
Οι πολιτικοί της μιλούν και ενεργούν χωρίς αρχές και δεν λαμβάνουν υπόψη τους, για ό, τι λένε ή πράττουν (ή δεν) έχουν συνέπειες.
Αν και το μονοπώλιο της βίας ανήκει στις κυβερνήσεις, συχνά παρουσιάζονται και άλλοι παράγοντες που στην αρχή αγνοούν το νόμο, στη συνέχεια επιδιώκουν την υπέρβασή του και τελικά την αναμόρφωσή του.
Οι λαϊκιστές, που αφθονούν, στρέφουν τους φτωχότερους εναντίον των πλουσιότερων αντί να βελτιώσουν τις συνθήκες των μη προνομιούχων. Το γεγονός αυτό δημιουργεί στην κοινωνία εσωτερικές τριβές που υποσκάπτουν τους θεσμούς. Παράλληλα, επιδιώκουν τον εναγκαλισμό του κράτους με υπάκουους κρατικούς υπαλλήλους και ανακαλύπτουν τρόπους για να αλλοιώσουν την αλήθεια (άλλωστε, η αλήθεια πεθαίνει με πολλούς τρόπους, βλ. T. Snyder, Απέναντι στην Τυραννία, σελ. 58-60, Εκδ. Παπαδόπουλος, 2017).
Η έννοια του ολοκληρωτισμού στο πνεύμα της Χ. Άρεντ κυριαρχεί. Είναι η απάλειψη της διαφοράς μεταξύ ιδιωτικού και δημόσιου. Είναι η απόσυρση της σκόνης του χρόνου για να πληγεί ο αντίπαλος. Αγνοούμε ότι η επιθυμία μας για το κρυφό και το ιδιωτικό, είναι μια επικίνδυνη πολιτική πράξη.
Το καθήκον των κυβερνήσεων για ασφάλεια και ελευθερία έχει χαλαρώσει και η πολιτική αντιμετώπισης των παραγώγων της παγκοσμιοποίησης τραυλίζει…
Τα πολιτικά συνθήματα εκτοξεύονται ως ρόπαλα…
Η επίκληση των άστοχων ενεργειών του παρελθόντος, για δικαιολόγηση των ενεργειών του παρόντος, κυριαρχεί.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Να προστατέψουμε τη λειτουργία των θεσμών (μπορεί οι θεσμοί να μας βοηθούν να διατηρήσουμε την αξιοπρέπειά μας, αλλά χρειάζονται και τη δική μας βοήθεια).
Να αναλογιστούμε τις ευθύνες μας σε όλες τις εκφάνσεις της λειτουργίας μας, σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο, και
Να υιοθετήσουμε…
το μήνυμα του Τ. Τζέφερσον: η αιώνια επαγρύπνηση είναι το τίμημα της ελευθερίας… και της δημοκρατίας.

Ο. Καθηγητής Χρήστος Β. Μασσαλάς-π. Πρύτανης του Π.Ι

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.