ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Στη βεράντα του Αη Στράτη

Το νησί το έμαθα για πρώτη φορά όταν ανακάλυψα τον Βάρναλη. Ένα μικρό νησί ριγμένο στη μέση της θάλασσας, πράσινο σχεδόν όλο το χειμώνα με αστραφτερές ακρογιαλιές, υψωματάκια και κάπου κάπου απότομες πλαγιές. Στον Αη Στράτη την πρώτη φορά πήγα ως φοιτήτρια για μια πολιτιστική διήμερη εκδήλωση και έμεινα ένα μήνα .Θυμάμαι τις παραλίες ,τον λόφο που τον έλεγαν «Τρότσκι», τα μαμαδίστικα φαγητά και τις κουβέντες ως το πρωί στο μοναδικό μπαράκι του νησιού.
Τα προβλήματα ήταν πάντα πολλά στο απομονωμένο αυτό νησί που οι συνεχείς ελλείψεις σε υποδομές ανάγκαζαν τους κατοίκους να ξενιτεύονται.

Ο Γερμανός τουρίστας που πήρε σύνταξη και φωτογραφίζει τη γάτα που λιάζεται στο παράθυρο του δίπατου σπιτιού είναι αδύνατον να φανταστεί ότι το «μικρούλι» ειδυλλιακό νησάκι έγινε τόπος εξορίας και μαρτυρίου για χιλιάδες δημοκρατικούς και κομουνιστές πολίτες.

Ο μπάρμπα Κωνσταντής, μικρό παιδί τότε, καθόταν στο μπαλκόνι και χάζευε το πλοίο που έφτανε γεμάτο κόσμο στον Αη Στράτη. Οι κάτοικοι θα συνυπάρξουν ειρηνικά με τους «παράνομους». Από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 μέχρι το 1943 χιλιάδες άντρες, γυναίκες και παιδιά θα οδηγηθούν εξόριστοι στο νησί.

Ο Κώστας Βάρναλης θα εκτοπιστεί στον Αη Στράτη, μαζί με άλλους διανοούμενους από τον Οκτώβριο ως τον Δεκέμβριο του 1935 , που θα αρχίσει σταδιακά να δίνεται αμνηστία. Μόλις γυρίζει από την εξορία, αρχίζει να γράφει στην εφημερίδα «Ανεξάρτητος» την εμπειρία εκείνων των ημερών. Στα κείμενα του , στα ποιήματά και ίσως πιο έντονα στα γράμματα στους αγαπημένους του περιγράφει μοναδικά τη ζωή στο νησί, τόσο τις εμπειρίες με τους εξόριστους, όσο και με τους ντόπιους.
Στις 20 Φεβρουαρίου του 1968 ο σεισμός των 7, 1 ρίχτερ θα ισοπεδώσει το νησί.

«Φύγαμε, χάθηκαν τα σπίτια μας. Μας ξερίζωσαν και μας πήγαν στην άλλη μεριά», λέει ο μπάρμπα Κωνσταντής .Μετά τον φονικό σεισμό του `68, η στρατιωτική δικτατορία ισοπέδωσε τον παλιό οικισμό που ήταν «σκαρφαλωμένος» στην κορυφή του λόφου, με την χαρακτηριστική αρχιτεκτονική του βορειοανατολικού Αιγαίου. Στη θέση των δίπατων και τρίπατων αρχοντικών με τα χαγιάτια και τα ξύλινα υποστυλώματα, χτίστηκαν πανομοιότητα, ακαλαίσθητα σπίτια με τους κατοίκους, τους επιστήμονες, την πολιτεία να μιλούν για «λαογραφικό έγκλημα».

Τα «ωραία και μοντέρνα» σπίτια όπως τους υποσχέθηκαν χτίστηκαν στην μοναδική πεδινή έκταση, μπροστά από την παραλία. Γκρέμισαν ακόμη και την εκκλησία της Γέννησης του Χριστού με το εντυπωσιακό πέτρινο καμπαναριό που ακουγόταν σε όλο το νησί.

Οι περισσότεροι κάτοικοι πήραν σπίτια με κλήρωση αλλά κάποιοι άλλοι ακολούθησαν το δρόμο της ξενιτιάς. Η μείωση του πληθυσμού ξεπέρασε το 50%. Στο νησί που δεν μοιάζει με κυκλαδίτικο, περισσότερο θυμίζει ηπειρώτικο χωριό, ζουν σήμερα λιγότερα από 200 άτομα που ασχολούνται με τα λιγοστά καλλιεργήσιμα χωράφια και το ψάρεμα .Τα καλοκαίρια το νησί σφύζει από ζωή. Κατάφυτο, κυρίως από δάση βελανιδιάς, έχει πολλά χιλιόμετρα αστραφτερής αμμουδιάς με καταγάλανα νερά. Νοσταλγικά απόκοσμη μοιάζει η μαγευτική παραλία με τις αμέτρητες σπηλιές που βρίσκεται μπροστά από τον οικισμό. Αν δεν ψάχνει κανείς για ξαπλώστρες και «κοσμικούς», το μικρό νησί είναι ιδανικός προορισμός και θα γοητεύσει αμέσως τον επισκέπτη με τις μυρωδιές, τις γεύσεις, την ηρεμία, τους φιλόξενους ανθρώπους του.

Η άγρια ομορφιά του νησιού, η θέα του απέραντου γαλάζιου που όταν καθαρίζει ο ουρανός φτάνει έως το Άγιο Όρος , είναι μια μοναδική εμπειρία αναμέτρησης με τη φύση.

Τα τελευταία χρόνια γίνεται μια προσπάθεια για την αναζωογόνηση του παλιού ερειπωμένου οικισμού . Στο χωριό του Αγίου Ευστρατίου θα γίνει επανακατασκευή των δημοσίων και ιδιωτικών κτισμάτων, εφαρμόζοντας τα ίδια αρχιτεκτονικά στοιχεία που είχε ο οικισμός, πριν τον φονικό σεισμό. Το έργο που θα ξεκινήσει άμεσα, χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς πόρους, θα αποκαταστήσει συνολικά τον οικισμό, με την αναβάθμιση του ιστορικού του πυρήνα, την αποκατάσταση των κοινόχρηστων χώρων , όπως είναι οι πεζόδρομοι , θέτοντας έτσι τις βάσεις για την προσέλκυση των παλαιών ιδιοκτητών.

Η προσπάθεια αυτή ίσως δημιουργήσει ευκαιρίες απασχόλησης στα μικρά νησιά με τους εγκαταλειμμένους παραδοσιακούς οικισμούς. Ανάσα ζωής το σχέδιο επανασύστασης του παλαιού οικισμού, όχι μόνο θα δώσει αναπτυξιακή ώθηση στο νησί αλλά είναι παράλληλα ευκαιρία και πρόκληση για τους νέους ανθρώπους να επιστρέψουν στο νησί και να ασχοληθούν με την τοπική αγροτική δραστηριότητα.

Πενήντα χρόνια μετά, στο νησί που αποτέλεσε τόπου μαρτυρίου για χιλιάδες εξόριστους, ένας νέος κύκλος ζωής, υποστήριξης και αξιοποίησης του ερειπωμένου χωριού θέλει να συμφιλιώσει το παρελθόν με το παρόν. Μικρά βήματα δημιουργίας και ιστορικής συνέχειας.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.