ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Οι Πρέσπες

Τοπίο στην ομίχλη. Παραμυθένιες λίμνες με άπειρους αντικατοπτρισμούς, μαγευτική φύση, ζαχαρένια σύννεφα που τυλίγουν τα πάντα στην ομίχλη. Αυτό το μυθικό τοπίο, επέλεξε ο Αλέξης Τσίπρας, και ο Ζόραν Ζάεφ να υπογράψουν την συμφωνία των Πρεσπών. Το υγρό σταυροδρόμι τριών κρατών. Από τη μια τα σύνορα με την Αλβανία, από την άλλη με την ΠΓΔΜ. Μια νοητή γραμμή καθορίζει τα σύνορα. Γύρω από τις λίμνες ορθώνονται τα τέσσερα μαγευτικά βουνά. Το Καϊματσαλάν ανατολικά, το Βίτσι στα νότια προς την Καστοριά και ο εντυπωσιακός Βαρνούντας βορειοδυτικά που από την κορυφή του Μπέλα Βόδα έχεις μια εντυπωσιακή θέα στις Πρέσπες.

Από τους σημαντικότερους υδροβιότοπους της Ευρώπης, οι Πρέσπες θεωρούνται σπάνιας ομορφιάς παράδεισος των μεταναστευτικών πουλιών. Στους ατέλειωτους καλαμώνες στις όχθες των λιμνών θα δεις ερωδιούς και αποικίες αργυροπελεκάνων και ροδοπελεκάνων. Από ποιόν πήραν το όνομα οι Πρέσπες; Αυτό παραμένει μυστήριο. Μακεδόνες, μετά Ρωμαίοι, έπειτα Σλάβοι με τον Τσάρο Σαμουήλ και Βυζαντινοί με τον Βασίλειο Β’. Μετά πέρασαν οι Σέρβοι, έπειτα οι Τούρκοι έως τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο.

Πέτρες, θρύλοι και το πέταγμα των πουλιών. Ο μουντός καιρός, τα μισογκρεμισμένα σπίτια, η ομίχλη που φτάνει στις αυλές των σπιτιών, τα κοκκινωπά κεραμίδια, οι ξεφτισμένες ώχρες, η μοναξιά του τοπίου γοήτευσαν τον Θεόδωρο Αγγελόπουλο που επέλεξε αυτό το μέρος για να γυρίσει επτά ταινίες του. Διόλου τυχαία η επιλογή της περιοχής. Ο Αγγελόπουλος επέλεξε μια Ελλάδα άγνωστη και αγνοημένη από τους πολιτικούς. Μια περιοχή χωρίς τις παρεμβολές της τουριστικής ανάπτυξης που κράτησε την επαφή με τη φύση.

Διχασμοί, εμφύλιος, σκοτωμοί, ξενιτεμός. Κάθε πέτρα και μια ιστορία.

Φλώρινα . Δεκέμβρης του `90. Σημαίες, πλακάτ που γράφουν «μαρξισταί,αντίχριστοι» σε δρόμους και πλατείες. Ο μητροπολίτης απειλεί με «κεραυνούς» και αφορισμούς. Κάποιοι συνιστούν ψυχραιμία. Για γέλια και για κλάματα. Ο εμφύλιος για δεύτερη φορά χώρισε την πόλη στα δύο. Αφορμή ήταν μια ταινία. Για την ακρίβεια τα γυρίσματα της ταινίας «Μετέωρο Βήμα του Πελαργού». Μια ταινία για κάθε λογής σύνορα . Ένας βαθύτερος στοχασμός πάνω στα Βαλκάνια, στην Ιστορία. Στην ταινία ο απογοητευμένος, αυτοεξόριστος πολιτικός επιλέγει να διαβεί τα σύνορα για να συναντήσει το συλλογικό όραμα.
«Το σπίτι μας είναι το σπίτι σου. Το σπίτι μας…Περάσαμε τα σύνορα και είμαστε ακόμα εδώ. Μα πόσα σύνορα πρέπει να περάσουμε, για να πάμε σπίτι μας;» λέει ο αυτοεξόριστος από τον κόσμο Μαρτσέλο Μαστρογιάνι. Οι πόρτες που ανοίγουν, οι πόρτες που κλείνουν και ορίζουν το εντός και εκτός κάδρου. Το φτερούγισμα του πελαργού στο άπειρο. Και το βήμα πάντα μετέωρο. Μια προφητική ταινία για τους πρόσφυγες, τον εθνικισμό, το μέλλον της Ευρώπης. Υπάρχει ένα παραμύθι μέσα στην ταινία που αφηγείται ο Μαστρογιάνι, και μιλάει για μια εποχή στην οποία αναφέρονται όλοι οι μελλοντολόγοι, γύρω στο 4000, που η γη θα πλησιάσει πολύ τον ήλιο και θα αρχίσει να καίγεται. Όταν συμβεί αυτό, τότε, οι άνθρωποι που κατοικούν τον πλανήτη μας θα εγκαταλείψουν τις χώρες τους και τα σπίτια τους και θα συναντηθούν όλοι στην έρημο της Σαχάρας όπου ένα παιδί θα πετάξει ένα χαρταετό που θα πάει πολύ ψηλά ως το διάστημα. Τότε, όλοι, θα κρατήσουν από κάτι, ένα λουλούδι, λίγους σπόρους, θα πιαστούν από το σπάγκο και θα ακολουθήσουν τον χαρταετό σε αναζήτησε άλλου πλανήτη.

«Να κολυμπήσεις στη πλαζ Κούλα στη Μεγάλη Πρέσπα!» μου είπε στο τηλέφωνο η ξαδέλφη Θεοδώρα όταν της είπα ότι θα επισκεφτώ τις Πρέσπες. Μια μέρα στις Πρέσπες είναι μια υπέροχη εμπειρία γιατί συνδυάζει το μαγευτικό τοπίο με τον πολιτισμό, τα μνημεία αλλά και τους ανθρώπους. Αφορμή στάθηκε το μακροβιότερο πολιτιστικό Φεστιβάλ στην περιφέρεια που έγινε θεσμός και αγκαλιάστηκε από τους κατοίκους και τους επισκέπτες .Θυμάμαι ότι χρειάστηκαν μόνο λίγα λεπτά για να αντιληφθώ ότι είχα φτάσει σε ένα μέρος μοναδικής ομορφιάς. Μεταβυζαντινές νωπογραφίες στους βράχους, απομεινάρια προηγούμενων οικισμών, πέτρινα σπίτια νοτισμένα στην ομίχλη, γεύσεις και μυρωδιές. Ξεχνάς τον χρόνο καθώς εικόνες και εποχές περνούν μπροστά από τα μάτια σου. Και ενώ προσπαθείς να συνειδητοποιήσεις που βρίσκεσαι, ακούς τον Γιώργο, που άφησε την πρωτεύουσα και ξαναγύρισε στον Άγιο Γερμανό για να αναπαλαιώσει το πατρικό πέτρινο σπίτι που βρίσκεται στους πρόποδες του Βαρνούντα να σου λέει: «Πήρα την απόφαση και γύρισα στον τόπο μου. Συνάντησα δυσκολίες αλλά με αποζημιώνει η μαγεία της φύσης. Είναι επίγειος παράδεισος εδώ!» Και τότε μου έρχονται στο νου τα λόγια του μεγάλου δημιουργού.

«Δεν ξέρω αν διαλέγει κανείς τους χώρους ή οι χώροι μας διαλέγουν. Είναι σαν τον έρωτα: ή διαλέγεις ή σε διαλέγουν.»