ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Θα ζήσει η Ελλάς;

Σε περιόδους κρίσης βρίσκουν γόνιμο έδαφος ημερολόγια και προσωπικές σημειώσεις καθημερινών ανθρώπων που χωρίς να το συνειδητοποιούν εκείνη τη στιγμή, μέσα στην ένταση των γεγονότων αποτυπώνουν ένα κομμάτι της Ιστορίας που αντέχει στο χρόνο και έχει να πει κάτι καινούργιο από εκείνα τα χρόνια.

Καθημερινές στιγμές από την Κατοχή, ιστορίες, προσδοκίες αποτυπώνονται με μοναδικό τρόπο στο "Ημερολόγιο Κατοχής" της Μαρίκας Αντωνοπούλου (1941-1944), εκδόσεις Πατάκη. Το ημερολόγιο που σώθηκε χάρη στην φροντίδα της οικογένειας του Αλέξανδρου Μάτσα, αποτελείται από 450 λυτά φύλλα τοποθετημένα μέσα σε ένα δερμάτινο εξώφυλλο. Η πρώτη εγγραφή έχει την ημερομηνία 26 Απριλίου του 1941 και η τελευταία 18 Οκτωβρίου 1944. "Τρεις μέρες στη σειρά χωρίς ψωμί καθόλου" γράφει η Μαρίκα Αντωνοπούλου στις 6 Νοεμβρίου του 1941. "Καμιά καλή είδηση δεν ήρθε. Μέρες χωρίς ψωμί, κρύο φαρμακερό. Χιονίζει. Τα σπίτια δεν έχουν φωτιά. Το κρύο, η παγωνιά καίει τα χορταρικά που πρόσμενε ο κόσμος να βγουν στην αγορά".

Η Μαρίκα, κόρη της Αφροδίτης Καμπά, μορφωμένη και με λογοτεχνικές ανησυχίες ενημερώνεται συστηματικά από το ραδιόφωνο και τις εφημερίδες και καταγράφει τα πολεμικά γεγονότα και παράλληλα τις συνέπειες στη ζωή των Ελλήνων εκείνης της εποχής. Καθώς κινείται με εξαιρετική ισορροπία από το γενικό στο καθημερινό και από το συλλογικό στο προσωπικό αποτυπώνει με λιτότητα τα γεγονότα μιας σημαντικής περιόδου της Ιστορίας μας.

28 Οκτωβρίου του 1941. Η πόλη της Αθήνας ξημερώθηκε "με τους τοίχους της γεμάτους από μεγάλα ΟΧΙ γραμμένα παντού με χέρι σταθερό και αποφασισμένο. Από το πρωί η πλατεία του Άγνωστου Στρατιώτη εζώστηκε με φύλαξη γερή, και επιτρέψανε για λίγην ώρα να πάει όποιος ήθελε να αφήσει δυο λουλούδια στο μαρμαρένιο μνήμα", γράφει η Μαρίκα Αντωνοπούλου στο ημερολόγιό της.

Έχοντας άποψη για τα πράγματα και με την απόσταση ενός παρατηρητή αποφεύγει να εκθέσει την προσωπική της ζωή, κάτι που ξεχωρίζει το συγκεκριμένο ημερολόγιο από τα άλλα της ίδιας περιόδου.

Η Ειρήνη Ζαχαρία γεννήθηκε στην Αθήνα το 1917 και ήταν 24 χρονών στην Κατοχή. Τραπεζική υπάλληλος, οργανωμένη στην Αντίσταση εργαζόταν στην Κτηματική Τράπεζα της οδού Πανεπιστημίου και είχε καθημερινή επαφή με την Κατοχική Αθήνα. Το ``Ημερολόγιο Κατοχής 1941-43 , εκδόσεις Εύμαρος, της Ζαχαρία, ξεκινά στις 31 Δεκεμβρίου του 1941: "Ο φετινός Χειμώνας –ο φρικτότερος Χειμώνας που έχω ζήσει– θάπρεπε να θέλω να ξεχαστή, όσο μπορεί να ξεχαστή, ότι αφήνει ίχνη βαθειά στην ψυχή μας".

Σκληρές εικόνες που αποτυπώνουν την κατήφεια, την δυστυχία ενός λαού για ένα κομμάτι ψωμί. Ατέλειωτες ουρές για να πάρουν 40 δράμια ψωμί, τίποτα όσπριο, λίγη ζάχαρη. Εξασθενημένοι και πεινασμένοι οι πολίτες της Αθήνας είχαν να αντιμετωπίσουν τις διαρκείς διακοπές του τραμ στα δρομολόγια, του κύριου μεταφορικού μέσου, και τα σκουπίδια που είχαν στοιβαχθεί στους δρόμους. Μέσα στις σελίδες του ημερολογίου υπάρχουν σύντομες αναφορές σε θέματα που αποτύπωσαν τη ζωή των Αθηναίων στην Κατοχή. Καταγράφεται η πρώτη μαζική αντιστασιακή πράξη, η διαδήλωση φοιτητών από όλες τις αντιστασιακές οργανώσεις στις 24 Μαρτίου1942 με αφορμή τον εορτασμό της εθνικής επετείου. Χαρακτηριστική είναι η καταγραφή της συγκέντρωσης μαθητών και φοιτητών έξω από το Καλλιμάρμαρο στις 18 Οκτωβρίου 1942 με αίτημα την παροχή συσσιτίου στους αθλητές , η οποία μετατράπηκε σε αντιστασιακή ενέργεια.

"Πώς ήταν να ζεις στην κατοχική Αθήνα; Πώς ήταν να ζεις στην πρωτεύουσα ενός κράτους που για πρώτη φορά μετά τη δημιουργία του βρισκόταν κάτω από ξένη στρατιωτική κατοχή; Πώς άλλαξε η καθημερινότητα των ανθρώπων όταν βρέθηκαν μόνοι, εγκαταλελειμμένοι από την πολιτική, στρατιωτική και πνευματική τους ηγεσία, απέναντι στην τρομοκρατία των δυνάμεων κατοχής;", σημειώνει ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης.

Η Ειρήνη Ζαχαρία καταγόταν από μεσοαστική οικογένεια και είχε υψηλή μόρφωση για τις γυναίκες της εποχής της. Το ημερολόγιο της αποτελεί κωδικοποιημένη αποτύπωση της κατοχικής καθημερινότητας. Οι εγγραφές που κρατούν δυο χρόνια, ολοκληρώνονται στις 17 Δεκεμβρίου του 1943, τότε που οι Αθηναίοι έχουν ξεκληριστεί από την πείνα. Η Ζαχαρία στην πρώτη εγγραφή στο ημερολόγιο συγκρίνει την ζοφερή κατάσταση των Αθηναίων με τις μεγάλες στιγμές που έζησαν πανηγυρίζοντας τις νίκες του Ελληνικού στρατού στο Αλβανικό μέτωπο και επισημαίνει την τεράστια αντίφαση που έκανε ακόμα πιο σκληρή τη ζωή στην κατοχική Αθήνα. "Αναλογίζομαι πως άρχισε ο χρόνος που έτσι άδοξα τελειώνει τώρα. Νίκες, τότε, επιτυχίες, ενθουσιασμοί, όνειρα. Τώρα κατήφεια, απελπισία, δυστυχία, σκληρός αγώνας για ένα κομματάκι ψωμί που σήμερα υπάρχει και αύριο όχι".

Τα γεγονότα που επιλέγει η Ζαχαρία και ο τρόπος που τα καταγράφει φωτογραφίζουν την κατοχική πραγματικότητα και αποτελούν σημαντικό τεκμήριο.

Στις 26 Απριλίου 1942 η Ζαχαρία σχολιάζει το άρθρο ενός Γερμανού: ``Θα ζήσει η Ελλάς;" το οποίο αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "Βήμα" :" Αφού μας βρίζει αργόσχολους, λωποδύτες, τεμπέληδες, καταλήγει λέγοντας θα ζήσει η Ελλάδα, αν δεν φροντίσωμε να δουλέψωμε-δουλεύουνε οι πεινασμένοι; -γιατί ο Άξων –που μας τρέφει –θα πάψη να ενδιαφέρεται για ένα λαό εκατομμυρίων αργόσχολων...".

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.