ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Η ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ, Η ΜΕΡΚΕΛ, ΟΙ ΑΔΕΛΦΟΙ ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΟΙ ΚΑΙ ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΚΙΝΗΤΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΣΤΟΧΟΥΣ ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ...

Πριν ακριβώς 13 μήνες, στις 23 Ιουνίου 2019, ο Ταγίπ Ερντογάν δέχτηκε ένα ηχηρό χαστούκι από τον Εκρέμ Ιμάμογλου. Η Κωνσταντινούπολη, η πόλη από την οποία ξεκίνησε τη θριαμβευτική του πορεία ο Τούρκος Πρόεδρος, άλλαζε χέρια. Μετά από ένα τέταρτο του αιώνα οι ισλαμοσυντηρητικές δυνάμεις έχαναν το μεγαλύτερο δήμο της χώρας. Και δεν έχασε μόνον την Πόλη ο Ερντογάν, έχασε και τους δύο άλλους μεγαλύτερους δήμους της Τουρκίας, την (πρωτεύουσα) Άγκυρα και την Σμύρνη. Ο θρόνος του σουλτάνου είχε αρχίσει να τρίζει. Ο αυταρχισμός σταδιακά αντικατέστησε τη δημοκρατία, ενώ η τουρκική λίρα έχανε συνεχώς την αγοραστική της αξία.

Τα δύο πεδία -η οικονομία και η δημοκρατία- στα οποία ο Ερντογάν στήριξε την άνοδό του την προηγούμενη δεκαετία σταμάτησαν πλέον να τροφοδοτούν την ανάπτυξη της χώρας και τις φιλοδοξίες του. Η στροφή στον εθνικισμό -για να αντιμετωπίσει τους αντιπάλους του, που πλέον εμφανίζονταν ικανοί να τον συνταξιοδοτήσουν στις εκλογές του 2023- έγινε μονόδρομος. Ο πόλεμος στη Συρία, το τουρκολιβυκό μνημόνιο, οι τσαμπουκάδες στην Κύπρο και το Αιγαίο, η εργαλειοποίηση του προσφυγικού-μεταναστευτικού προβλήματος, η μετατροπή της Αγιά Σοφιάς σε τζαμί, οι συνεχείς αναφορές στη "γαλάζια πατρίδα" συγκροτούν μια εθνική ατζέντα, την οποίαν οι πολιτικοί του αντίπαλοι (Ιμάμογλου, Γκιούλ, Νταβούτογλου, Μπαμπατζάν, Κιλιντσάρογλου κ.α.) δύσκολα μπορούν να αμφισβητήσουν χωρίς να καταβάλουν σημαντικό πολιτικό κόστος. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Ερντογάν, το τελευταίο διάστημα, δείχνει να ενισχύεται έναντι της αντιπολίτευσης. Στα γεγονότα που άλλαξαν τον Ερντογάν θα πρέπει να προσθέσουμε και το (αποτυχημένο) πραξικόπημα του 2016. Η στροφή στον εθνικισμό συνοδεύεται και με απομάκρυνση από την προοπτική ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Και ταυτόχρονα με ενίσχυση της στρατηγικής της "γαλάζιας πατρίδας". Πλέον, ο νεοοθωμανισμός και το Ισλάμ είναι η απάντηση του Ερντογάν στους κεμαλιστές και το λαϊκό κράτος.

Οι περισσότεροι των αναλυτών, αλλά και όσοι, πολιτικοί και διπλωμάτες, ασχολούνται επισταμένως με τα θέματα της Τουρκίας υποστηρίζουν ότι ο Ερντογάν θέλει το 2023 να διεκδικήσει την επανεκλογή του στην Προεδρία όχι σαν ένας ισχυρός πολιτικός παράγων, αλλά ως νέος "μπαμπάς των Τούρκων", να αντικαταστήσει δηλαδή στη συνείδηση του τουρκικού λαού τον ιδρυτή της σύγχρονης Τουρκίας, τον Κεμάλ Ατατούρκ. Μην ξεχνάμε ότι το 2023 συμπληρώνονται 100 χρόνια από τη Συνθήκη της Λωζάννης, η οποία μπορεί να δημιούργησε τη σύγχρονη Τουρκία όμως ταυτόχρονα ήταν και η ληξιαρχική πράξη θανάτου του "μεγάλου ασθενούς", της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Θέλει λοιπόν ο Ερντογάν το 2023 να υποστηρίξει ότι ο ίδιος επανέφερε την οθωμανική αυτοκρατορία, όχι φυσικά ως εδαφική επέκταση, αλλά ως επιρροή. Από τη Συρία ως τη Λιβύη και από την Υεμένη ως το Κατάρ και το Σουδάν, όπου η Τουρκία διαθέτει στρατιωτικές βάσεις. Αλλά και μέχρι το Μπαγκλαντές και την Τυνησία μέσω των Αδελφών Μουσουλμάνων, των οποίων μετά την επιμελητεία απέχτησε ουσιαστικά και την ηγεσία. Σήμερα η Τουρκία δεν είναι τα 80 εκατομμύρια των κατοίκων της, ούτε η επιρροή της περιορίζεται στα περίπου 500 εκατ. των τουρκόφωνων περιοχών, το κύρος της απλώνεται σε όλα τα ισλαμικά κράτη της Ασίας και της Αφρικής. Το πολιτικό Ισλάμ, οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι και όχι οι τζιχαντιστές του ISIS και της Αλ Κάϊντα, βλέπουν στον Ερντογάν τον ηγέτη τους που τολμά να τα βάλει με την Ευρώπη, να επιβάλλει τις ισλαμικές αρχές στο κράτος του και να συνδράμει τους υπολοίπους έναντι της Δύσης και του Ισραήλ.

Μάλιστα, το τουρκολυβικό μνημόνιο και ουσιαστικά η "κατάληψη" της Τρίπολης από Άγκυρα και τους μισθοφόρους της δίνει στον Ερντογάν πόντους και στην Τυνησία και μέχρι το Μαρόκο καθώς οι εκεί Αδελφοί Μουσουλμάνοι βλέπουν τον Τούρκο Πρόεδρο να αψηφά τις διαμαρτυρίες της Γαλλίας, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και της Ελλάδας. Η εγκατάσταση της Τουρκίας στη Λιβύη υπηρετεί και έναν επιπλέον στόχο του Ερντογάν. Εκτός από την Ανατολική Μεσόγειο γίνεται υπολογίσιμος παίχτης και στην Κεντρική Μεσόγειο. Για τα πετρέλαια της Λιβύης έχει μαζί του την Ιταλία και τη Μάλτα και απέναντί του τη Γαλλία, αλλά και την Ελλάδα, όχι για τα πετρέλαια της Σύρτης, αλλά για την ΑΟΖ. Από την "μικρή" Τουρκία της Τσιλέρ φτάσαμε στην Τουρκία του Ερντογάν που είναι μέλος του G20 και από ανύπαρκτη ναυτική δύναμη πλέον να είναι υπολογίσιμη όχι στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά και την Κεντρική. Στη φαντασίωση του Τούρκου Προέδρου εκτός από το να ξεπεράσει τον Κεμάλ υπάρχει, λένε όσοι τον γνωρίζουν, και το τρόπαιο του Χαϊρεντίν πασά, του θρυλικού Μπαρμπαρόσα, που τον στοιχειώνει. Σημειώνουμε ότι ήταν ο αρχιναύαρχος του οθωμανικού στόλου, και κουρσάρος των ακτών της Μπαρμπαριάς, ήταν ελληνικής καταγωγής.

Το γράφουμε αυτό για να μεταφερθούμε στο άλλο μεγάλο θέμα ελληνικού ενδιαφέροντος την Αγιά Σοφιά. Η μετατροπή της σε τζαμί έγινε ακριβώς για να ενισχύσει τα ισλαμικά χαρακτηριστικά του τουρκικού κράτους έναντι της κοσμικότητας των κεμαλιστών, αλλά, όπως προείπαμε, και για να ανεβάσει το κύρος του στον ισλαμικό κόσμο έναντι των χριστιανών, αλλά πρωτίστως του δυτικού πολιτισμού. Και φυσικά για φέρει σε πιο δύσκολη θέση την Ελλάδα, την περίοδο που αμφισβητεί ανοιχτά κυριαρχικά της δικαιώματα στο Αιγαίο, αλλά και της Κύπρου. Και όχι μόνον. Ευρωπαίοι διπλωμάτες που προσπαθούν να προσεγγίσουν, όπως λένε, με αντικειμενική διάθεση τα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα στην περιοχή και να εξηγήσουν την επιθετικότητα της Τουρκίας, υποστηρίζουν ότι ο Ερντογάν αντέδρασε επειδή θεώρησε ότι Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ, Αίγυπτος προσπαθούν, με τις τριγωνικές συμμαχίες που συγκροτούν και τις συζητήσεις που κάνουν για να οριοθέτησουν τις μεταξύ τους ΑΟΖ, να αποκόψουν την Τουρκία από τη Μεσόγειο, παρότι αυτή διαθέτει 2.500 μίλια ακτογραμμή. Ανεβάζει λοιπόν την ένταση στην περιοχή προκειμένου να σύρει την Ελλάδα σε διαπραγματεύσεις για θέματα πέραν της υφαλοκρηπίδος.

Όπως μάς εξηγεί κορυφαίος πολιτικός, που διετέλεσε και πολιτειακός παράγων, ο Ερντογάν ακολουθεί την τακτική του κατή για την καλύβα του Χόντζα. Βάζει συνεχώς θέματα στις μεταξύ τους σχέσεις ώστε αν χρειαστεί να πάει σε διαπραγματεύσεις να μπορεί να υποχωρήσει σε κάποια και να εμφανιστεί ως διαλλακτική δύναμη. Όμως η Ελλάδα δεν θα πρέπει, μάς λέει, να οδηγηθεί σε διμερή διάλογο για την ατζέντα της Τουρκίας. "Τα ευρωπαϊκά όργανα έχουν αποφανθεί ότι: η ελληνική ΑΟΖ είναι και ευρωπαϊκή, τα σύνορα στον Έβρο είναι και ευρωπαϊκά, η ύπαρξη στρατευμάτων στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου είναι νόμιμη, τα νησιά έχουν ΑΟΖ, άγονα νησιά και βραχονησίδες είναι περιοχές νατούρα. Για όλα όσα διεκδικεί η Τουρκία από τη χώρα μας έχει αποφανθεί η ΕΕ. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε εμείς είναι να βάζουμε μπροστά την ΕΕ. Δεν είναι ελληνοτουρκικές διαφορές είναι ευρωτουρκικές. Το ίδιο και η Αγιά Σοφιά και οι πρόσφυγες".

Επιπροσθέτως, υπάρχουν διπλωμάτες και αναλυτές που υποστηρίζουν ότι στόχος του Ερντογάν δεν είναι πρωτίστως η Ελλάδα, αλλά η Κύπρος και η ΕΕ. Για μεν την Κύπρο θέλει είτε να μοιραστεί τον πλούτο που πιθανολογείται ότι θα παραχθεί από την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στα οικόπεδα που έχουν παραχωρηθεί σε μεγάλες ενεργειακές εταιρείες είτε να πραγματοποιήσει η ίδια έρευνες ή να μετάσχει ως εταίρος στις εξορύξεις των υδρογονανθράκων. Για δε την Ευρώπη τρία είναι τα μεγάλα θέματα που διαπραγματεύεται.
Πρώτον, επιθυμεί μια αναβαθμισμένη τελωνειακή ένωση με την ΕΕ, στα πρότυπα της Μεγάλης Βρεττανίας.
Δεύτερον, θέλει το καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας που έχει να μην είναι αντίστοιχο π.χ. με αυτό της Σερβίας, αλλά με περισσότερα προνόμια, μεταξύ των οποίων μεγαλύτερη ευελιξία στα κεφάλαια που ανοίγουν, αύξηση κονδυλίων και κατάργηση της βίζας για τους Τούρκους πολίτες.
Τρίτον, να της δοθούν περισσότερα χρήματα για τους πρόσφυγες και η αναθεώρηση του Δουβλίνου 2 να μην την θίξει. Μάλιστα, στις συζητήσεις που έχει με τους ευρωπαίους ηγέτες και ιδίως με τη Γερμανίδα καγκελάριο Μέρκελ υποστηρίζει ότι θα πρέπει να τύχει μεγαλύτερης χρηματικής βοήθειας από τους Ευρωπαίους αφού εκτός από τους πρόσφυγες στο Αιγαίο, με την "κατάληψη" της Λιβύης από την Τουρκία είναι η Άγκυρα που συγκρατεί τους μετανάστες από την υποσαχάρια Αφρική να μην "πνίξουν" την Ευρώπη. Εκτός από τα πετρέλαια της Σύρτης είναι λοιπόν και οι πρόσφυγες της Αφρικής που, λέγεται ότι, έχουν φέρει κοντά την Τουρκία με την Ιταλία και τη Μάλτα.

Το ρήγμα στην ευρωπαϊκή συνοχή εκμεταλλεύεται ο Ερντογάν για να μην προχωρήσουν οι κυρώσεις της ΕΕ σε βάρος της Τουρκίας. Όμως, η ιστορία με τη naftex και την Αγιά Σοφιά, ήταν και ο λόγος που παρενέβη η Μέρκελ για να μην προχωρήσει το Ούρουτς Ρέϊ σε γεώτρηση στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες η καγκελάριος της Γερμανίας του είπε ότι υπερέβη τα εσκαμμένα και δεν μπορεί πλέον να τον στηρίξει. "Αν δεν σταματήσεις δεν μπορώ να σταματήσω τις κυρώσεις. Μέχρι τώρα, με πρόσχημα και το προσφυγικό, το κάνω. Αν όμως προχωρήσεις σε έρευνες και έχουμε πολεμικό επεισόδιο με την Ελλάδα, ως προεδρεύουσα αυτό το εξάμηνο θα πρέπει να ακούσω τους άλλους και να σου επιβάλλω κυρώσεις, που θα είναι πολύ σκληρές". Η μεσολάβηση της Μέρκελ πιθανώς, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, θα συγκρατήσει τον Ερντογάν και μέχρι τον Αύγουστο ίσως δεν υπάρξει επιθετική ενέργεια που να αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας. Εικάζεται -και μάλλον βασίμως- ότι τον Σεπτέμβριο, όταν η προεκλογική περίοδος στις ΗΠΑ θα μπει στην τελική ευθεία, θα υπάρξει δημόσια παρέμβαση του Τραμπ προς τον Ερντογάν να αποφύγει τις προκλήσεις, τουλάχιστον μέχρι τον Νοέμβριο που είναι οι αμερικανικές εκλογές. Η δύναμη και οι ψήφοι του ελληνοκυπριακού λόμπι μπορούν, για μια ακόμη φορά, να σταθούν αρωγοί στην αποτροπή θερμού επεισοδίου στο Αιγαίο.

Εξάλλου, και παρά τα όσα υποστηρίζεται πρόθεση του Ερντογάν, δεν είναι ο πόλεμος και η κατάληψη κάποιου μικρού νησιού ή βραχονησίδας στο Αιγαίο, αλλά η "φινλανδοποίηση" της Ελλάδας, δηλαδή η αμφισβήτηση της εθνικής κυριαρχίας όχι με κατάληψη εδάφους, αλλά με την αποδοχή, ένεκα φόβου, των κανόνων που θέτει η Άγκυρα στις μεταξύ τους σχέσεις. Η θεσμοθέτηση των γκρίζων ζωνών, η πίεση για αποστρατικοποίηση των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, η μειωμένη επήρεια του Καστελορίζου, αλλά και των νησιών (Ρόδος Κάρπαθος) πέραν του 28ου παραλλήλου, η αχρήστευση των S-300 με την απόσυρση από την Κύπρο και την (αναγκαστική) αποθήκευση κάπου στην Κρήτη, η μη επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 μίλια, η αποδοχή ουσιαστικά των παραβάσεων και των παραβιάσεων του εναερίου χώρου και η μη ανακήρυξη ΑΟΖ είναι εκφάνσεις της φινλανδοποίησης στην οποίαν οδηγεί η Τουρκία τη χώρα μας, λόγω της δημογραφικής, οικονομικής και στρατιωτικής υπεροχής της.

Ο Ερντογάν με τις συνεχείς παρενοχλήσεις (τους πρόσφυγες, τον Έβρο, την Αγιά Σοφία, το Ούρουτς Ρέϊ, τις παραβιάσεις του εναερίου χώρου, την "εξαφάνιση" του Καστελλόριζο όσον αφορά την ΑΟΖ κ.α.) χρησιμοποιεί την Ελλάδα ως "σάκο του μποξ" για να στέλνει μηνύματα στην Ευρώπη, στη Γερμανία, στη Γαλλία, στις ΗΠΑ σε όλες τις μεγάλες δυνάμεις, με πρόσθετο στόχο, πέραν των συμφερόντων της Τουρκίας, την ενίσχυση και του προσωπικού του προφίλ. Θέλει να συνομιλεί σαν ίσος προς ίσον με τον Τραμπ, τον Πούτιν, την Μέρκελ, όλους τους ηγέτες των μεγάλων και ισχυρών χωρών και μάλιστα φιλοδοξώντας να εμφανίζεται ως εκπρόσωπος του πολιτικού Ισλάμ. Εξάλλου, γνωρίζει πως σε περίπτωση πολεμικής σύγκρουσης με την Ελλάδα το blame game που επιχειρεί αυτή την περίοδο μπορεί να αποβεί τελικά εις βάρος του. Αυτός είναι και ο λόγος που η κυρίαρχη εκτίμηση είναι ότι τελικά το τουρκικό ερευνητικό σκάφος μπορεί να πραγματοποιήσει διέλευση στα ελληνικά χωρικά ύδατα χωρίς όμως να ποντίσει καλώδια, μεταφέροντας με αυτό τον τρόπο την αντίδραση και την ευθύνη για "θερμό επεισόδιο" στην ελληνική πλευρά.

Επιπροσθέτως ο Ερντογάν γνωρίζει ότι η Ελλάδα δεν είναι Συρία ή Λιβύη, αλλά μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ και με παγκόσμιο brand name λόγω της τρισχιλιετούς συμβολής της στη γέννηση και την εξέλιξη του πολιτισμού, της επιστήμης και των τεχνών στη Δύση και σε ολόκληρο τον κόσμο. Επίσης γνωρίζει πως οι συμμαχίες της χώρας μας και η ιδιαίτερα η 3+1 (Αίγυπτος, Ισραήλ, Κύπρος και ΗΠΑ) μπορεί όχι μόνον να την εμποδίσει στρατιωτικά, αλλά με τη βοήθεια και της Γαλλίας του Μακρόν, που απεχθάνεται, και για προσωπικούς λόγους, τον Τούρκο Πρόεδρο μπορεί, εφόσον τα πράγματα ξεφύγουν και υπάρξει ευρύτερη ανάφλεξη, να τον οδηγήσει σε ατιμωτική ήττα και πολιτική έκπτωση.

Πάντως, το παιχνίδι στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο θα έχει πολλά ακόμη επεισόδια. Αν μάλιστα, υπάρξει, λίαν συντόμως, όπως λένε οι πληροφορίες, και υπογραφή του ελληνο-αιγυπτιακού μνημονίου, που θα καθορίζει τη μεταξύ τους ΑΟΖ τα πράγματα θα δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο αφού θα τάμει εγκάρσια το τουρκολιβυκό. Το πρόβλημα είναι ότι το Κάϊρο θέλει μειωμένη επήρεια της Κρήτης και να μην οριοθετήσουμε πέρα από τον 28ο παράλληλο, που η Τουρκία έχει βάλει ως όριο. Εμείς θέλουμε πλήρη επήρεια της Κρήτης και οριοθέτηση τουλάχιστον μέχρι τη Ρόδο. Συνολική οριοθέτηση με Αίγυπτο, μέχρι το Καστελλόριζο, θα παραβίαζε το διεθνές δίκαιο γιατί δεν θα λάμβανε υπόψιν τα συμφέροντα της Τουρκίας. Το αγκάθι λοιπόν είναι τα ποσοστά της επήρειας που μπορούμε να εξασφαλίσουμε για Κρήτη, Ρόδο και Κάρπαθο. Και είναι αγκάθι γιατί η Κρήτη δεν είναι Στροφάδες ή Οθωνοί, όπου στο ελληνοϊταλικό σύμφωνο δεχθήκαμε μειωμένη επήρεια, αλλά και επειδή θα αποτελέσουν προηγούμενο για τη διαπραγμάτευση με την Τουρκία. Η πρόσφατη επικοινωνία του πρωθυπουργού Μητσοτάκη με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο Σίσι είχε ως αντικείμενο την λείανση των διαφορών και τον τρόπο που οι υπουργοί εξωτερικών τους πρέπει να καταλήξουν στο οριστικό κείμενο προκειμένου να υπηρετηθούν επ' ωφελεία και των δύο χωρών τα συμφέροντά τους, τα οποία απειλεί η Τουρκία, αλλά και προσωπικά ο Ερντογάν ως έχων την επιμελητεία των Αδελφών Μουσουλμάνων, το καθεστώς των οποίων ανέτρεψε με πραξικόπημα ο Σίσι στην Αίγυπτο και τώρα απειλεί, μέσω της Λιβύης, να επανέλθει...

2 αναγνώστες σχολίασαν

Συμμετοχή στην συζήτηση
  1. Τελικα, με τη συμφωνια Μερκελ Ερντογαν που σποκαλυφθηκε, επιβεβαιωνεται πληρως ο Φελνικος σχετικα με τα κινητρα και τους πραγματικους στοχους του σουλτανου

  2. Σοβαρή, ψύχραιμη και εμπεριστατωμένη ανάλυση. Καταλαβαίνεις ακριβώς τι θέλει ο Ερντογάν και γιατί τα κάνει όλα αυτά. Μακάρι η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση να λάμβαναν υπόψιν τους τέτοιες φωνές, όπως του Φελνίκου, και όχι τους εθνοφασιστες και τους εθνομηδενιστές που τσακώνονται για να γίνεται το νταραβερι, με το αζημίωτο φυσικά, και την πληρώνουν η χώρα και ο λαός της

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.