ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Το μακρύ ελληνικό καλοκαίρι

Στην Ελλάδα της μεταπολίτευσης που έχει ζήσει πολέμους, εμφύλιο και δικτατορία, το ελληνικό καλοκαίρι είναι μια ανάμνηση, ένα τραγούδι, ένα νησί.

Καλοκαίρι στο σπίτι της γιαγιάς με την κληματαριά, με τους συμφοιτητές στα νησάκια. Ούζο με μεζεδάκι, κρασί ντόπιο και κουβέντες έως το πρωί. Με τους μύθους και τις παραδόσεις ζωντανές, να τριγυρνάς παρέα με τους ψαράδες και να κερνάς σφηνάκια δίπλα στο κύμα.

Το ελληνικό καλοκαίρι δεν είναι απλώς η εποχή που ακολουθεί την άνοιξη. Είναι η προσδοκία, ένα βίωμα υψηλών συναισθηματικών εντάσεων που αναπληρώνει ή ακυρώνει έστω για λίγες μέρες τη γκρίζα καθημερινότητα. Η γκάμα συναισθημάτων είναι απεριόριστη όπως και οι αποχρώσεις του δειλινού που δεν μπορούν να δηλωθούν με μερικές λέξεις.

Το ελληνικό καλοκαίρι φιγουράρει στην μνήμη σαν ένας οικείος τόπος πολύ πριν αποτυπωθεί στις αφίσες του ΕΟΤ. Αναμνήσεις, βιώματα, μυρωδιές και χρώματα ξεχύνονται μέσα στο καταχείμωνο, ο χρόνος σταματά, το καλοκαίρι είναι συνεχώς παρόν. Ο μύθος του Αιγαίου για τους Έλληνες συγγραφείς δεν είναι μόνο το κουτί της Πανδώρας αλλά ένα σύνορο που καλούνται να το διασχίσουν. Το καλοκαίρι του Μεσοπολέμου διεκδικεί την ελληνικότητα, η θάλασσα του Αιγαίου είναι ένα σημείο αναφοράς αλλά και ένας αγνός τόπος ομορφιάς.

Τη δεκαετία του `30, ο Γιώργος Θεοτοκάς ανακάλυψε το Αιγαίο και κάθε καλοκαίρι, τέλη Ιουλίου ξεκινούσε τις διακοπές του για τα νησιά. Πότε το σπιτάκι στον Εμπορειό της Χίου, πότε στη Σύρο, πότε να ψαρεύει ανάμεσα στη Πάρο και τη Νάξο. Στην Επιστολή σε μια φίλη επαρχιώτισσα, ο Γιώργος Θεοτοκάς μιλούσε όλο χαρά για το αιγαιοπελαγίτικο νησί : "Είμαι όλο φως, νιότη, χαρά και ελευθερία {…} Πιο μακριά, ολόγυρά μου, σεισμοί και καταποντισμοί, κόσμοι γεννιούνται, κόσμοι πεθαίνουν. Εγώ δεν σκοτίζομαι για τίποτα...". Το απόσπασμα από το `Ώρες αργίας, 1931, έκανε εντύπωση στον Ελύτη που όπως έγραψε στο "Χρονικό μιας δεκαετίας" ήταν η πρώτη φορά που έβλεπε "να προσπαθεί κάποιος να συνειδητοποιήσει ένα πνεύμα γενικότερο που αφορούσε τη θαλασσινή φυσιογνωμία της Ελλάδας". Οι ευωδιές του βουνού, το μπαλκόνι που αγναντεύει τη θάλασσα, τα χρώματα του δειλινού, το λευκό σπιτάκι, ήταν γνήσιες προσωπικές εμπειρίες και τροφοδοτούσαν το πνεύμα.

"Ρομαντισμός των ταξιδιωτών με το μουλάρι. Χτες δέκα ώρες στο σαμάρι. Αφήνεις το τοπίο να σε γεμίζει σιγά-σιγά, εντυπώνεται μέσα σου βαθύτερα παρά στα ταξίδια με συνηθισμένα μέσα. Χορταίνεις τις ευωδιές του βουνού, τα παιχνίδια του φωτός, τα χρώματα, τη σελήνη, την αστροφεγγιά" (Τετράδια ημερολογίου, εγγραφή 31.7.1939).

Τη δεκαετία του `60 ο Αλέξης Ζορμπάς ανάμεσα στην τραγικότητα και την ελαφρότητα προσωποποιεί την μοναδικότητα του ελληνικού καλοκαιριού. Ο Καζαντζάκης λάτρευε τον Γιώργη Ζορμπά, τον γλεντζέ φίλο του, μια ύπαρξη αχόρταγη που γευόταν αβασάνιστα το θαύμα της ζωής. Η συνάντησή τους δημιούργησε μια μεγάλη φιλία και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τον ίδιο τον συγγραφέα. Το εμβληματικό "Βίος και Πολιτεία" του Αλέξη Ζορμπά θα μεταφερθεί στον κινηματογράφο, το 1964. Ο Μιχάλης Κακογιάννης, υπογράφει το σενάριο και την σκηνοθεσία και μας χαρίζει τον διονυσιακό άνθρωπο που αμφισβητεί πατρίδα, θρησκεία και ηθική. Η Δύση ενθουσιάζεται με τον γήινο ήρωα που ζει στον υπαρκτό παράδεισο. Το λευκό σπίτι στην άκρη της θάλασσας, τα μεσημέρια κάτω από την κληματαριά, η ταράτσα που ψήνεται το σταφύλι θα γίνουν ένα ξεχωριστός τόπος διανοητικής καθαρότητας. Η δεκαετία του `80 θα μπει δυναμικά με τα ελληνικά νησιά να δέχονται χιλιάδες Ευρωπαίους τουρίστες.

Στο ραδιόφωνο του παλιού fiat του γείτονα ο Λουκιανός Κηλαηδόνης και απέναντι στο ισόγειο στη διαπασών οι Cure. Δεν ξέρουμε ακριβώς πότε η έκφραση "τα μπάνια του λαού" μπήκαν στον δημόσιο λόγο που βέβαια δηλώνει τα κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων. Ήδη από τη δεκαετία του `70 σχεδόν όλα τα κοινωνικά στρώματα μετακόμιζαν το καλοκαίρι κοντά στη θάλασσα. Μόλις έκλειναν τα σχολεία όσες μανάδες δεν εργάζονταν έπαιρναν τα παιδιά και πήγαιναν στο πατρικό, στο χωριό. Τη δεκαετία του `80, η Αθήνα είχε μεγαλώσει και τα προάστια γίνονταν πόλεις. Οι καινούργιες μοντέρνες πολυκατοικίες, τα εξοχικά και οι διακοπές σε νησί έγιναν στόχος για την ελληνική κοινωνία που ένιωθε ότι το βιοτικό της επίπεδο ανέβαινε αλλά και η ίδια άλλαζε. Όλοι έχουν το δικό τους αφήγημα, το αγαπημένο νησί, την αμμουδερή παραλία, το μαγευτικό ηλιοβασίλεμα, το άσπρο σπιτάκι στην άκρη της θάλασσας.

Ο καθένας δικαιούται να ζήσει το δικό του μύθο, έχοντας στις αποσκευές του, όπως λέει και ο ποιητής, το δικό του όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού.

4 αναγνώστες σχολίασαν

Συμμετοχή στην συζήτηση
  1. Εξαιρετικό!!!!!

  2. Εξαιρετικό!!!!!

  3. Εξαιρετικό ,Κωστούλα!!
    Συγχαίρω!! :)

  4. Θερμά συγχαρητήρια για το υπέροχο αυτό κείμενο!!!!

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.