ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

«Λευκός καπνός» στη Βουλγαρία – νέα δέσμευση προς τη Δύση;

Η Βουλή της Βουλγαρίας στις 6 Ιουνίου επιβεβαίωσε τον σχηματισμό νέας κυβερνητικής συμμαχίας, με την ελπίδα ότι θα τερματίσει το πολιτικό αδιέξοδο που ταλαιπωρεί την χώρα επί τριάντα μήνες.

Απαρχή της πολιτικής κρίσης, η οποία χαρακτηρίστηκε από πέντε εκλογικές αναμετρήσεις σε διάστημα δύο ετών, υπήρξαν οι εκλογές του Απριλίου του 2021. Το λαϊκιστικό κόμμα «Πολίτες για την Ευρωπαϊκή Ανάπτυξη της Βουλγαρίας» ή GERB (ГЕРБ/ Οικόσημο στα βουλγαρικά), το οποίο κυβερνούσε συνεχόμενα από το 2009, απέτυχε να κερδίσει την πλειοψηφία των εδρών στη Βουλγαρική Βουλή των 240 εδρών. Όλες οι εκλογικές αναμετρήσεις χαρακτηρίστηκαν από την πόλωση ανάμεσα στη δεξιά συμμαχία GERB υπό τον Μπόικο Μπορίσοφ και τα καινούργια δυτικόστροφα κόμματα με πλατφόρμα κατά της διαφθοράς.

Η διαφθορά αποτελεί διαχρονικά το ζήτημα που απασχολεί περισσότερο το εκλογικό σώμα της εκδημοκρατισμένης Βουλγαρίας. Η κυβερνητική θητεία του Μπορίσοφ, ο οποίος εκλέχθηκε αρχικά με πλατφόρμα κατά της διαφθοράς, υπήρξε η πιο διεφθαρμένη: η Βουλγαρία έχει το χαμηλότερο σκορ ανάμεσα στα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ στο δείκτη διαφθοράς του Transparency International για το 2022. Το Κέντρο για τη Μελέτη της Δημοκρατίας, ένα think-tank με έδρα τη Σόφια, δημοσίευσε σε αναφορά του το 2019 ότι, το 35% όλων των δημόσιων συμβάσεων περιελάμβαναν πρακτικές διαφθοράς. Αναμενόμενα η Βουλγαρία παραμένει το φτωχότερο κράτος της ΕΕ από όταν εντάχθηκε το 2007 και σχεδόν το 25% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Ο Μπορίσοφ βίωσε μαζικές διαδηλώσεις κατά τη δωδεκαετή θητεία του για τα σκάνδαλα διαφθοράς, αλλά η απουσία βιώσιμης αντιπολίτευσης και το υπερδιογκωμένο κράτος του επέτρεψαν να παραμείνει στην εξουσία.

Το πρόβλημα της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης φάνηκε περίτρανα στις συζητήσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης μετά από κάθε εκλογική αναμέτρηση, καθώς κυβερνητική συμμαχία προέκυψε μόνο μετά από τις κατά σειρά τρίτες εκλογές τον Νοέμβριο του 2021. Η κυβέρνηση του Κίριλ Πέτκοφ, συμπροέδρου του κόμματος «Συνεχίζουμε την Αλλαγή», γνωστού και με το προσωνύμιο “Harvards”, διήρκεσε μέχρι τον Ιούνιο του 2022· το κόμμα του τηλεπαρουσιαστή και μουσικού Σλάβι Τριφόνοφ αποχώρησε από την κυβέρνηση, επειδή διαφώνησε με την πρόθεση του πρωθυπουργού Πέτκοφ να άρει το βέτο προς την ενταξιακή πορεία της Βόρειας Μακεδονίας, που είχε επιβάλει ο Μπορίσοφ το 2020.

Στις νέες εκλογές του Οκτωβρίου του 2022 αποτυπώθηκε η δυσαρέσκεια των πολιτών με την έλλειψη κυβερνησιμότητας που είχαν προκαλέσει τα αντι-Μπορίσοφ κόμματα, δίνοντας την νίκη στο GERB. Η απροθυμία των κομμάτων της αντιπολίτευσης για σχηματισμό συμμαχίας με άξονα το κόμμα του Μπορίσοφ οδήγησαν στις εκλογές της 2ας Απριλίου 2023. Η ακόμα καλύτερη επίδοση του GERB υποχρέωσε τα δυτικόστροφα κόμματα να δεσμευτούν στην αίσια έκβαση των συνομιλιών σχηματισμού κυβέρνησης. Οι συζητήσεις παρολίγον να καταρρεύσουν τον Μάιο, όταν διέρρευσε συνομιλία των ηγετών των αντιπολιτευτικών κομμάτων για τον Πρόεδρο Ράντεφ και τη ρωσική επιρροή στα σώματα ασφαλείας.

Στη συνομιλία διατυπώνεται η πρόθεση εκκαθάρισης των σωμάτων ασφαλείας από τα ρωσόφιλα στοιχεία, αλλά η φράση που προκάλεσε την εντονότερη αντίδραση ήταν ότι «οι αντικαταστάτες τους θα εγκρίνονταν από τις Πρεσβείες». Οι αντιδράσεις προήλθαν από τον φιλορώσο Πρόεδρο Ράντεφ, ο οποίος αρνείται την αποστολή όπλων προς την Ουκρανία, και από την βουλγαρική κοινή γνώμη που είναι θετικά διακείμενη προς τη Ρωσία· σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο το 2022, μόλις το 47% είναι υπέρ των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, το χαμηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.

Νέος πρωθυπουργός είναι ο Νικολάι Ντένκοφ της συμμαχίας υπό το κόμμα «Συνεχίζουμε την Αλλαγή» και έργο του είναι να εντάξει τη Βουλγαρία στην Ευρωζώνη και τη Ζώνη Σένγκεν. Την πρωθυπουργία θα αναλάβει, μετά από εννέα μήνες, η πρώην Επίτροπος Μαρίγια Γκαμπριέλ του GERB, η οποία θα θητεύσει ως Υπουργός Εξωτερικών στο μεσοδιάστημα και θα αντικατασταθεί στο πόστο αυτό από τον Ντένκοφ, σε μία πρωτοφανή ανταλλαγή.

Η νέα κυβέρνηση εγγυάται ότι θα στηρίξει την άμυνα της Ουκρανίας κατά της ρωσικής επιθετικότητας, το οποίο σημαίνει ότι η κρυφά οργανωμένη αποστολή όπλων θα γίνει φανερή. Η Βουλγαρία είναι ανάμεσα στους μεγαλύτερους παραγωγούς σοβιετικού τύπου όπλων και πυρομαχικών, με τα οποία είναι εξοικειωμένοι οι Ουκρανοί μαχητές.

Το ερώτημα που τίθεται είναι αν αυτά τα καλά νέα για τη Δύση θα έχουν διάρκεια. Η βουλγαρική πολιτική σκηνή είναι πιο πολωμένη από ό,τι υπήρξε μετά το 1991 και διατυπώνεται η καλά εδραιωμένη ανησυχία ότι η νέα κυβερνητική συμμαχία δεν θα καταφέρει να ολοκληρώσει τη θητεία της.

Είναι, όμως, η δυσαρέσκεια των πολιτών για το ενδεχόμενο νέων εκλογών αρκετή για να αποτρέψει την κατάρρευση της κυβέρνησης και την στασιμότητα προς τη Δύση;

* Δρ Χάρης Μπουμπαγιατζόγλου, Εντεταλμένος Λέκτορας Διεθνούς Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.