ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Από τις φαβέλες της Μουντιαλικής Βραζιλίας έως την νέα παγκόσμια πραγματικότητα

Τα social media και ορισμένα ΜΜΕ έχουν κατακλυστεί από τις φωτογραφίες των νεκρών και των βαρύτατα τραυματισμένων, κατά τις συγκρούσεις στη Βραζιλία για τον «εκτοπισμό» των «αθλίων» από τις φαβέλες. Η «αριστερή» κυβέρνηση της χώρας –μιας χώρας που ανήκει στους G20 και αποτελεί σημαντικό βραχίονα της ανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής- αποδείχθηκε πως δεν είναι και τόσο αριστερή. Στις φαβέλες χύνεται αίμα, προκειμένου όλα να είναι έτοιμα για το Μουντιάλ. Φτωχοί εκτοπίζονται, το κράτος εν πλήρει συνειδήσει για χάρη του φιλοθεάμονος κοινού και των φαραωνικών έργων πετά στο περιθώριο της κοινωνίας και ξεσπιτώνει δεκάδες χιλιάδες φτωχούς.

Η Βραζιλία έκανε τις επιλογές της. Άφησε ένα κομμάτι της κοινωνίας στο περιθώριο για τις αθλητικές της ετοιμασίες και τις υποδομές. Και η συμπεριφορά αυτή του κράτους δεν αφορά μόνο μία αθλητική διοργάνωση, αλλά μία βαθιά πολιτική επιλογή, που δείχνει ότι στους σχεδιασμούς ενός κράτους –ή μιας κυβέρνησης- δεν «χωρούν» πάντα όλοι πολίτες. Ένα μεγάλο μέρος μένει εκτός. Και το υπόλοιπο ζει ή επιβιώνει –σε βάρος των «αθλίων».

Έως πριν 3-4 χρόνια, θα μπορούσε κανείς να πει ότι οι σκηνές στη Βραζιλία είναι πολύ μακρινές για την Ελλάδα. Και ότι μεταξύ των πραγματικά «τριτοκοσμικών» επιλογών και της πραγματικότητας ενός ευρωπαϊκού κράτους, υπάρχει τεράστιο χάσμα και η «ασφάλεια» ενός ωκεανού που στέκεται ανάμεσα.

Ωστόσο, οι επιλογές μιας «προοδευτικής» κυβέρνησης στη Βραζιλία δεν διαφέρουν και πολύ από την νέα οργάνωση της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής και στις «προηγμένες οικονομίες», στη «Δύση» και, εν τέλει, σε μία περιοχή με βαθύ ταμπού το κοινωνικό της κράτος –όπως η Ευρώπη.

Μπορεί μεταξύ της Βραζιλίας και της Ευρώπης να υπάρχει ένας τεράστιος ωκεανός, ο Ατλαντικός, ωστόσο η νέα ελληνική και ευρωπαϊκή πραγματικότητα δείχνει ότι τα όσα συμβαίνουν στη μεγάλη χώρα της Λατινικής Αμερικής δεν έχουν τόση απόσταση από τη δική μας πραγματικότητα, όση απόσταση είχε η Ελλάδα με τη Σομαλία στις προσπάθειες των μαμάδων να πείσουν τα παιδιά τους να φάνε με το επιχείρημα πως «στην Αφρική πεθαίνουν από την πείνα».

Ειδικά στην Ελλάδα του Μνημονίου, ευρύτερα στον ευρωπαϊκό Νότο αλλά και στον «σκληρό πυρήνα» της Ευρώπης, η στρατηγική επιλογή να αφεθεί ένα μεγάλο κομμάτι των ευρωπαϊκών κοινωνικών «εκτός σχεδιασμού» και στο περιθώριο εφαρμόζεται ήδη. Και τα αποτελέσματα είναι τραγικά. Απλώς, έχουν γίνει καθημερινότητα και ίσως συνηθίσαμε να τα ακούμε χωρίς να φρίττουμε και να ανατριχιάζουμε. Οι ειδήσεις για παιδιά που λιποθυμούν στο σχολείο λόγω ασιτίας είναι σχεδόν καθημερινές. Οι σκηνές γύρω μας με ηλικιωμένους ανθρώπους να ψάχνουν στους κάδους απορριμμάτων ένα κομμάτι τροφής αποτελούν επίσης αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Όπως και οι εικόνες από τις τεράστιες ουρές ανέργων στον πορτογαλικό «ΟΑΕΔ» ή οι φωτογραφίες που δείχνουν απελπισμένους Ισπανούς να ξεσπιτώνονται από τις τράπεζες και το κράτος.

Εντάξει, στην Ισπανία δεν πυροβολούν τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες για να τους βγάλουν από τα σπίτια τους, ούτε στην Ελλάδα βάζουν καρφιά κάτω από τις γέφυρες για να μην κοιμούνται άστεγοι. Ωστόσο, οι διαφορετικές εικόνες δείχνουν έναν ταυτόσημο συμβολισμό: την επιλογή των πολιτικών ελίτ –για διαφορετικούς λόγους σε κάθε χώρα και ήπειρο- να αφήσουν ένα κομμάτι της κοινωνίας τους έξω από την κοινωνική και οικονομική λειτουργία, στο περιθώριο, στον αργό θάνατο.

Η απώλεια της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας αντιμετωπίζεται από τις Βρυξέλλες και το Βερολίνο με προγράμματα ακραίας λιτότητας και με δραματική συρρίκνωση του βασικού χαρακτηριστικού της ενωμένης Ευρώπης: του κοινωνικού κράτους της. Οι εκπρόσωποι των πολιτικών ελίτ –Έλληνες, Γερμανοί, Πορτογάλοι, Γάλλοι κ.α.- παραδέχονται ανοιχτά ότι στη δική τους στρατηγική δεν χωρούν όλοι. Θεωρούν τις «θυσίες» απαραίτητες, τις βαφτίζουν «μεταρρυθμίσεις» και επιχειρούν να τις επιβάλουν εξωθώντας κομμάτι της κοινωνίας τους (τα 2/3 στις «μνημονιακές Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία και το 1/3 στις, προς το παρόν, «υγιείς» Γερμανία, Γαλλία, Ολλανδία) στο περιθώριο.

Στην Ιστορία οι αλλαγές γίνονται αργά. Και, με δεδομένο ότι στην από εδώ πλευρά του Ατλαντικού δεν χρησιμοποιούνται ούτε τανκς ούτε σφαίρες, οι αλλαγές δεν γίνονται γρήγορα συνειδητές. Ωστόσο, η στρατηγική του περιθωρίου εφαρμόζεται. Η ευρωπαϊκή οικονομία και γενικότερα η οικονομία του δυτικού κόσμου μεταλλάσσεται και στρίβει σιγά σιγά το τιμόνι σε ένα πρότυπο ανάπτυξης-πισωγύρισμα στο οποίο οι φτωχοί γίνονται φτωχότεροι, οι πλούσιοι πλουσιότεροι, το κοινωνικό κράτος θα υπάρχει μόνο για τα απολύτως στοιχειώδη, το κεφάλαιο δε θα έχει πατρίδα και θα ταξιδεύει αφορολόγητο και ανενόχλητο, ενώ όλοι εμείς θα βλέπουμε τα τρένα να περνούν ώσπου να συνειδητοποιήσουμε μια μέρα την κατάστασή μας και να αναρωτηθούμε: «τι πήγε στραβά» και «πώς φτάσαμε ως εδώ». Ανεπαισθήτως.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.