ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Ο χαμένος κόκκινος Οκτώβρης

Καμία επανάσταση δεν είναι ένα λυρικό ποίημα, ένα επικό έργο τέχνης, ένα διασκεδαστικό πάρτι. Κάθε επανάσταση προϋποθέτει σύγκρουση, ρίσκο, θάρρος, ανατροπή, βία και ποταμούς αίματος. Γιαυτό κάθε είδους αφιέρωμα στην επέτειο των γενεθλίων της, προκειμένου να μη γίνει βαρετό νοσταλγικό σόου, πρέπει προηγουμένως να έχει αποτιμήσει την ιστορική σημασία της.

Για τη Ρωσική Επανάσταση του 1917, ανεξαρτητα αν άλλαξε το ρου τής ιστορίας στην κατεύθυνση που ευαγγελίστηκε, πλήρης, ψύχραιμη και ορθολογική εκτίμηση του γεγονότος και των συνεπειών του δεν έχει γίνει. Παρότι έχουν περάσει 100 ολόκληρα χρόνια από τις 25 Οκτωβρίου, με το παλιό ημερολόγιο, ημέρα της ορμητικής εφόδου των Μπολσεβίκων στα Χειμερινά Ανάκτορα της Αγίας Πετρούπολης. Ως εκ τούτου, εξακολουθεί ακόμη να εμπνέει, να προβληματίζει και να διχάζει.

Εξάλλου, στο όνομα των ιδεών του «Μεγάλου Οχτώβρη» εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο το κόσμο πένθησαν, βασανίστηκαν, διώχτηκαν, εξορίστηκαν φυλακίστηκαν, εκτελέστηκαν. Και άλλοι τόσοι την εγκωμίασαν ή την κατέκριναν, φανατικά την προπαγάνδισαν ή λυσσαλέα τη πολέμησαν, συμμάχησαν μαζί της ή υπονομευτικά της αντιτάχθηκαν, την κολάκεψαν ή σιώπησαν δια παντός. Δεν παύει όμως σαν γεγονός να έχει σημαδέψει ανεξίτηλα τον 20ό αιώνα και να έχει επηρεάσει με καθοριστικό τρόπο την παγκόσμια ιστορία.

Κατά αρχήν γιατί αποτέλεσε το πρώτο έμπρακτο πείραμα δημιουργίας μιας άλλης κοινωνίας που δικαιολογούσε την ιστορική προοπτική τ της παγκόσμιας σοσιαλιστικής αλλαγής που διακηρύχθηκε μόλις 70 χρόνια νωρίτερα, το 1847, από τον Μαρξ και τον Ενγκελς στο “Κομμουνιστικό Μανιφέστο”. Και επίσης γιατί δεν επρόκειτο για μια απλή μεταβίβαση εξουσίας από ήμι-φεουδαρχική αυτοκρατορική δυναστεία του Τσάρου στο πρώτο εργατικό κράτος στην ιστορία του Λένιν, αλλά για ένα ποιοτικό άλμα διακυβέρνησης σε αμεσοδημοκρατική βάση στηριγμένη σε συμβούλια αγροτών εργατών και στρατιωτών, τα γνωστά σοβιέτ.

Τα υπόλοιπά είναι γνωστά. Τα ευγενέστερα των οραμάτων της Ρωσικής επανάστασης δεν πραγματώθηκαν ποτέ, οι μεγαλύτερες των ουμανιστικών προσδοκιών και των απελευθερωτικών ελπίδων στους καταπιεσμένους που καλλιέργησε διαψεύστηκαν παταγωδώς. Δυστυχώς, η επανάσταση σε μια χώρα 150 εκατομμυρίων ανθρώπων - η οποία ξέσπασε στη μέση της τρομακτικής σφαγής του Α 'Παγκοσμίου Πολέμου – δεν απέδειξε τη δυνατότητα ενός νέου κόσμου πέρα από τον καπιταλισμό, χωρίς εκμετάλλευση και πόλεμο.

Η πυξίδα της στράβωσε και ακολούθως σμπαράλιασε μετά από δεκαετίες στυγνής γραφειοκρατικής δικτατορίας και καταστροφικής οικονομικής κακοδιαχείρισης. Έμειναν, ίσως μόνο, να τη θυμίζουν ο ιδεολογικός αντίκτυπος, οι πολιτικοί συμβολισμοί, οι διεθνείς επιπτώσεις μαζί με κάμποσα, είναι αλήθεια, επιτεύγματα του Σοβιετικού κράτους. Κάτι σαν αλλόκοτο μνημόσυνο ερωτημάτων που δεν απαντήθηκαν ποτέ.

Ωστόσο , από ιστορική άποψη είναι μάλλον μεροληπτική και αλαζονική η οπτική των ηγετών της καπιταλιστικής Δύσης και των ιδεολογικών συνεργών της που χαιρέτισαν τη διάλυση της ΕΣΣΔ τον Δεκέμβριο του 1991 διατυπώνοντας την άποψη ότι η Ρωσική επανάσταση δεν ήταν παρά ένα πολιτικό ατύχημα. Μια τυχαία απόκλιση από το κανονικό. μια παράνομη, αν όχι ποινικά κολάσιμη, αποχώρηση από την «φυσιολογική» καπιταλιστική πορεία της ιστορικής ανάπτυξης.

Παρότι σχεδόν κανένας από αυτούς δεν είχε προβλέψει έγκαιρα τη κατάρρευση του σοσιαλιστικού μοντέλου, ερμήνευσαν ωφελιμιστικά την εκθεμελίωση του διακηρύσσοντας το διαχρονικά "αναπόφευκτο" του καπιταλισμού. Με δυο λόγια, χωρίς πλέον την απειλή του του μπολσεβικισμού, διατράνωναν από φιλοσοφική σκοπιά ότι η ανθρωπότητα είχε φτάσει στο υψηλότερο και τελευταίο στάδιο της οικονομικής εξέλιξής της.

Αγνοώντας ουσιαστικά το φορτίο της Ρωσικής επανάστασης στη διαδρομή του 20ου αιώνα, περιφρονώντας και απορρίπτοντας τη Μαρξιστική θεωρία, επιχειρούσαν να βάλουν ταφόπλακα σε οποιαδήποτε σκέψη εναλλακτικής λύσης στον καπιταλισμό. Πόσο μάλλον μια αντικατάστασή του από ένα διαφορετικό σύστημα βασισμένο στην εργατική εξουσία και την σοσιαλιστική αναδιοργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας.

Ενδεχομένως είναι πια αργά για επαναστατικές ανανοηματοδοτήσεις, επετειακούς εορτασμούς, νοσταλγικές φιέστες και εξεγερσιακές μεταμφιέσεις εις μνήμη του χαμένου κόκκινου Οκτώβρη. Ατυχώς, παρά τις συντριπτικές ιδεολογικές νίκες του καπιταλισμού, σωρεύονται αδιέξοδα στα υποτιθέμενα ανεξάντλητα παραγωγικά αποθέματα του και σαρκαστικά, σχεδόν, το μοντέλο του αποκαλύπτεται χαοτικό σε ένα επικίνδυνο ιστορικό τοπίο.

Ίσως τα όρια του δεν αντιστοιχούν με εκείνα της βαθιάς κρίσης του εμπνευσμένου από την Οκτωβριανή επανάσταση, σοβιετικού μπλοκ. Παρόλα αυτά για όσους θέλουν να βλέπουν πέρα από τη μύτη τους, στη μελέτη εκείνης του προ ενός αιώνα επανάστασης πιθανόν να υπάρχουν στοιχεία κρίσιμων απαντήσεων στη παγκόσμια κρίση του 21ου αιώνα. Προκειμένου, πάντως, να αυτοσχεδιάζονται εναλλακτικές θεωρίες χρήσιμο είναι να υπενθυμίζεται – όπως γράφει στο έργο του “Οκτώβρης: Η ιστορία της ρωσικής επανάστασης” ο στρατευμένος στην Αριστερά συγγραφέας China Miéville - ότι “το σταθερό μήνυμα του Οκτώβρη διακηρύσσει ότι τα πράγματα άλλαξαν μια φορά, και μπορούν κάλλιστα να αλλάξουν πάλι”.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.