ΑΡΘΡΟΓΡΑΦΟΙ

Για τους μαθητές της φετινής Γ' Λυκείου, τους δικούς μας ήρωες

Τη λέξη «ήρωας» την ακούμε συχνά τον τελευταίο καιρό. Είναι λογικό. Σε μια περίοδο κρίσης και αβεβαιότητας η κοινωνία τον αναζητά. Τι είναι ο ήρωας; Σύμφωνα με τη λεξικογραφική προσέγγιση του όρου, «ήρωας» είναι όποιος αντιμετωπίζει τον κίνδυνο με εξαιρετικό θάρρος, τόλμη και γενναιότητα, ειδικά σε περιόδους πολέμου. «Ήρωας» είναι και όποιος διακρίνεται για το ήθος, την αρετή και την αυτοθυσία του στην υπηρεσία ενός ανώτερου σκοπού. Πολλές φορές οι ήρωες είναι ακριβώς δίπλα μας και περνούν απαρατήρητοι, μέχρι μια κοινωνική συνθήκη να τους αναδείξει, αποτελούν προσωπικότητες που ανταποκρίνονται σε έκτακτα καλέσματα της κοινωνίας.

Ο πρωθυπουργός στο διάγγελμά του σχετικά τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων έκανε λόγο για τους «μικρούς ήρωες» της καθημερινότητας. Θεωρώ άστοχο τον επιθετικό προσδιορισμό που τους απέδωσε. Ο κ. Μητσοτάκης γενικά δεν είναι πολύ εύστοχος στη μεταφορική χρήση του λόγου - αποτολμώ το μικρό αυτό σχόλιο.

Είχε, όμως, απόλυτο δίκιο στην ουσία. Στην καθημερινότητα υπάρχουν πολλοί ήρωες - όχι μικροί, πάντως σίγουρα αφανείς. Απλώς συνήθως τους αμελούμε, τους υποτιμούμε, τους προσπερνάμε αδιάφορα, μέχρι να βρεθούμε στην ανάγκη τους. Για να τους ξεχάσουμε και πάλι στο μέλλον, όταν η ανάγκη αυτή εκλείψει. Ίσως είναι αυτή η φυσική τάξη και πορεία των πραγμάτων. Άλλωστε, οι σημερινοί ήρωες, οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι εργάτες στον χώρο της καθαριότητας και της υγιεινής, οι υπάλληλοι των super-markets και όλοι όσους αμελώς τώρα δεν αναφέρω δεν αποζήτησαν ποτέ την ηρωοποίησή τους. Τη δουλειά τους έκαναν και κάνουν, με σεμνότητα στη συντριπτική τους πλειονότητα.

Ωστόσο, μια και κάνουμε λόγο για τον ορισμό του ήρωα, «ήρωας» είναι και όποιος κατορθώνει κάτι το εξαιρετικά δύσκολο σε συνθήκες αντίξοες. Και, καθώς μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι ήρωας μπορεί να είναι ο απλός άνθρωπος της διπλανής πόρτας, νομίζω ότι υπάρχει μια κοινωνική ομάδα που δεν έχει μέχρι τώρα λάβει την εύφημο μνεία που της αναλογεί. Αναφέρομαι στους μαθητές της Γ΄ Λυκείου που εδώ και δύο μήνες είναι αναγκασμένοι να διαχειρίζονται το ψυχολογικό βάρος της προετοιμασίας για τις Πανελλαδικές εξετάσεις σε μια κοινωνική συνθήκη πρωτόγνωρη και εξαιρετικά ψυχοφθόρα.

Όποιος είναι «έξω από τον χορό» είναι πολύ πιθανό -και λογικό- να μην αντιλαμβάνεται τη δυσκολία της θέσης τους. Είναι πιθανό να σκεφτεί πως έχουν όλον τον χρόνο δικό τους να διαβάσουν, πως πλέον δεν χάνουν χρόνο σε άσκοπες μετακινήσεις, πως με κλειστά καφέ, μπαρ και κλαμπ δεν έχουν περισπασμούς. Αυτές οι σκέψεις, ωστόσο, φανερώνουν απόλυτη άγνοια περί της διαδικασίας των πανελλαδικών εξετάσεων.

Οι εξετάσεις αυτές απαιτούν βεβαίως προσωπικό αγώνα, μόχθο και κόπο. Ο κόσμος συχνά θεωρεί ότι το μόνο χρέος των μαθητών είναι να διοχετεύσουν όλην την ενέργειά τους στον «ένα και μοναδικό σκοπό» και να επικεντρώνονται στο τρίπτυχο «μαθήματα-διάβασμα-διαγωνίσματα». Σίγουρα, μια ιδιότυπη απομόνωση κάποιων -πολλών- ωρών για μελέτη είναι ένα από τα διαχρονικά συστατικά της επιτυχίας, αλλά δεν είναι το μόνο. Και σίγουρα δεν είναι ανεξάρτητο από τα υπόλοιπα.

Ο αγώνας αυτός συντελούνταν πάντα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που συνέβαλε στην, απαραίτητη για την επιτυχία, ψυχολογική σταθερότητα. Ένα πλαίσιο που συνέβαλε στην εκτόνωση της πίεσης, στην αλλαγή παραστάσεων, στην αποφόρτιση - όχι μόνο από το άγχος των εξετάσεων, αλλά από ό,τι απασχολεί τους μαθητές στην πορεία της χρονιάς. Η απώλεια της σχολικής καθημερινότητας δεν είναι κάτι τόσο απλό, όσο φαίνεται με το πρώτο άκουσμα. Η σχολική καθημερινότητα αποτελείται από φιλικές παρέες, με τις οποίες οι μαθητές μοιράζονται όνειρα, αγωνίες, ανασφάλειες, εντάσεις. Αποτελείται από στιγμές έντονες, από γέλιο, από χαμόγελο, από έρωτες και συγκινήσεις. Από στιγμές αστείες: την πλάκα μεταξύ συμμαθητών, τα πειράγματα, τα έξυπνα ή κρύα αστεία των καθηγητών, τα σχόλια. Από στιγμές που χαράσσονται στη μνήμη και την καρδιά. Στο πλαίσιο αυτό οι μαθητές μοιράζονται πολλά περισσότερα από το άγχος των εξετάσεων, τόσα που αδυνατούμε να υποθέσουμε ή να φανταστούμε.

Η καραντίνα έχει φράξει, λοιπόν, αυτές τις διεξόδους εκτόνωσης. Και στην πίεση των εξετάσεων συσσωρεύεται η κοινωνική αβεβαιότητα που πλανάται πάνω από όλους μας. Συσσωρεύονται και πάσης φύσης άλλα προβλήματα που απασχολούν τους διαγωνιζόμενους. Εκτός και αν νομίζουμε ότι οι οι μαθητές της Γ΄Λυκείου ζουν σε μια γυάλινη σφαίρα, όπου το μόνο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν είναι οι εξετάσεις, άντε και ο κορονοϊός.

Αυτή η κοινωνική πραγματικότητα καθιστά τον αγώνα τους αξιέπαινο. Τον καθιστά, αν επιτρέπετε, «ηρωικό», υπό την έννοια ότι έχουν βάλει στόχο να «κατορθώσουν κάτι το εξαιρετικά δύσκολο». Πολλοί από εμάς, που εύκολα τούς κουνάμε το χέρι, είναι πολύ πιθανό να είχαμε παραιτηθεί. Αυτοί συνεχίζουν. Προσαρμόστηκαν μέσα σε μια μέρα σε ένα νέο ψηφιακό περιβάλλον μάθησης, το οποίο το ελληνικό σχολείο δυσκολεύτηκε να τους προσφέρει. Και για να είμαστε ειλικρινείς, ποτέ δεν τους το πρόσφερε. Το Υπουργείο, που συχνά-πυκνά επαίρεται με θράσος περισσό για την «ετοιμότητά» του, απέτυχε να διαχειριστεί τον βίαιο μα απαραίτητο ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι μαθητές, όμως, έμοιαζαν σαν έτοιμοι από καιρό. Και τώρα, πίσω από τις οθόνες του laptop ή του κινητού τους, μας συντροφεύουν καθημερινά με το συχνά πιξελιασμένο από τις φτωχές συνδέσεις χαμόγελό τους. Και είναι έτοιμοι να διεκδικήσουν τα όνειρά τους, που δεν τα άφησαν να θαμπώσουν ή να κηλιδωθούν.

Είναι συχνή η επίκληση στην «Ιθάκη» του Καβάφη, για τη σημασία του ταξιδιού, της προσπάθειας. Είναι αυτή που δίνει αξία και ουσία στον προορισμό. Οι φετινοί διαγωνιζόμενοι έχουν ήδη βιώσει την αξία του ταξιδιού. Στις φετινές εξετάσεις, τις πιο παράξενες της ιστορίας (και αυτή η διαπίστωση δεν αποτελεί μια αποτύπωση συναισθηματικής υπερβολής), έχουν αποδείξει ότι είναι έτοιμοι να διεκδικήσουν το «αύριο», να φτάσουν στον προορισμό που έχουν θέσει ή να ανακαλύψουν άλλους στην πορεία τους. Γιατί έμαθαν να συγκρούονται με το απροσδόκητο και να έχουν το βλέμμα τους προσηλωμένο στον στόχο, ακόμα και όταν βαδίζουν μέσα στις αντιξοότητες. Τη Δευτέρα αυτή, στις 11 Μαΐου, επιστρέφουν, έστω υπό ιδιαίτερα παράξενες συνθήκες, στις σχολικές τους τάξεις, γνωρίζοντας ότι την πρώτη μάχη την έχουν κερδίσει. Δεν έχουν λόγο να φοβούνται την επόμενη.

Υ.Γ. Οι ήρωες προσφέρουν και συγκινήσεις. Ειδικά όταν φροντίζουν μέσα στην πίεσή τους να σου υπενθυμίσουν ότι η 30η Απριλίου είναι η παγκόσμια ημέρα της Jazz.

Ο Βασίλης Νάστος είναι φιλόλογος, εκπαιδευτικός.

Δεν υπάρχουν ακόμη σχόλια.

Υποβολή απάντησης

Παρακαλώ εισάγετε το σχόλιο σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ.
Παρακαλώ εισάγετε το email σας εδώ.